Zelensky, Varşova Güvenlik Forumu'nda Trump'ın 'enerji ateşkesi' önerisini desteklediğini ancak Rusya'nın ihlal ettiğini söyledi

Neden önemli

Trump tarafından önerilen enerji ateşkesi, gerçek bir karşılıklı anlaşma mı yoksa tek taraflı bir ABD açıklaması mı sorusunu gündeme getiriyor. Zelensky'nin Ukrayna'nın önceden bilgilendirilmediğini kamuoyuna açıklaması, Washington ile Kıyiv arasındaki koordinasyon eksikliğini ortaya koyuyor. Ateşkesin kapsamı konusundaki anlaşmazlık — Beyaz Saray'a göre sadece rafineriler, Zelensky'ye göre ise elektrik santralleri ve şebekesi — müzakerelerin merkezindeki asıl tartışma noktasını oluşturuyor. Zelensky, Rusya'nın Trump'ın açıklamasından sonra da Kharkiv'deki santrali ve Kıyiv'in enerji altyapısını vurduğunu bildirerek, Moskova'nın ateşkese bağlı kalmadığını gösterdi.

Ne oldu

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky, 12 Ekim Pazartesi günü Varşova Güvenlik Forumu'na video bağlantısıyla katıldı. ABD Başkanı Donald Trump'ın bir gün önce Truth Social üzerinden duyurduğu 'enerji ateşkesi'ni değerlendiren Zelensky, Ukrayna'nın bu fikri hemen desteklediğini, hatta son aylarda kendilerinin de benzer öneriler gündeme getirdiğini söyledi. Ancak Zelensky, söz konusu duyurunun Ukrayna için sürpriz olduğunu ve öncesinde böyle bir anlaşmadan haberdar olmadıklarını vurguladı. Zelensky, Moskova'nın bu kış ateşkese razı olmaması halinde Ukrayna'nın karşılık vereceği uyarısında bulundu.

Zelensky, Trump'ın açıklamasından saatler sonra Rusya'nın Kharkiv'deki TEC-5 termik santralini ve Kıyiv'de bir enerji tesisini vurduğunu, bunun da ateşkesi ihlal ettiğini söyledi. Konuşmasından önceki gece Ukrayna'nın karşılık olarak Rusya'daki petrol tesislerini vurmadığını, ancak aynı gece Rus dronlarının Ukrayna'da bir gaz üretim tesisi ile benzin istasyonunu hedef aldığını bildirdi. Zelensky, Ukrayna'nın rafineriler konusunda Rusya ile eşit olmadığını — sadece bir, üstelik ağır hasarlı rafinerisi bulunduğunu, büyük petrol rezervleri, ihracat kapasitesi veya onlarca rafineriye sahip olmadığını, büyük miktarlarda dizel ve petrol ürünü ithal ettiğini belirterek Polonya ve Norveç'e enerji tedarikindeki destekleri için teşekkür etti. Asıl meselenin elektrik olduğunu, Rusya'nın yıllardır enerji santrallerini ve şebekesini vurduğunu ve her kış saldırıları yoğunlaştırdığını söyledi. Zelensky, ABD'nin talep etmesi halinde saldırmama garantisi imzalamaya hazır olduklarını, ancak ateşkesin işlemesi için ABD'nin somut adımlar atması ve Rusya'nın da buna razı olduğunu göstermesi gerektiğini ifade etti.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna medyası, Zelensky'nin koşullu ateşkes desteğini ve Rusya'nın ihlallerini öne çıkararak Trump'ın açıklamasının tarafların önceden kararlaştırdığı bir anlaşma olmadığını vurguladı. Yayınlar, Ukrayna'nın hasarlı tek rafinerisi ile büyük ölçüde ithalata bağımlı yapısı ile Rusya'nın geniş rafineri ağı arasındaki asimetriyi öne çıkararak 'rafineri karşılığı rafineri' formülünün Ukrayna aleyhine dengesiz olduğunu vurguladı. Zelensky'nin ABD'nin talep etmesi halinde garanti imzalamaya hazır olduğunu, ancak Washington'dan somut adımlar beklediğini aktaran Ukrayna kaynakları, Ukrayna'yı işbirlikçi taraf olarak konumlandırdı.

Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna kaynakları, Zelensky'nin konuşmasıyla aynı gün AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'ın açıklamasını da aktardı. Kallas, enerji ateşkesini ilke olarak memnuniyetle karşıladıklarını, ancak Moskova'nın böyle bir adıma hazır olduğuna dair bir işaret bulunmadığını söyledi. Zelensky, Avrupa'da barışı reddeden, savaş isteyen veya Amerika'ya kötülük dileyen kimse olmadığını; bunu yapan tek ülkenin Rusya olduğunu belirterek transatlantik ittifakına yönelik bir mesaj verdi.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Taraflar arasında üç temel anlaşmazlık öne çıkıyor. İlk olarak, Trump'ın Truth Social paylaşımında her iki tarafın da anlaşmaya razı olduğunu öne sürmesine karşılık Zelensky ve Financial Times'a konuşan Ukraynalı bir kaynak, Ukrayna'nın önceden böyle bir anlaşmadan haberi olmadığını ve duyurunun sürpriz olduğunu söyledi. İkinci olarak, ateşkesin kapsamı konusunda Beyaz Saray ve Axios'un 'sadece petrol rafinerileri' demesine karşılık Zelensky, Ukrayna için asıl meselenin rafineriler değil Rusya'nın elektrik santrallerine ve şebekesine yönelik saldırılarının durdurulması olduğunu vurguladı. Üçüncü olarak, Trump'ın açıklaması ateşkesin derhal başladığı izlenimini verirken, Zelensky aynı gün ve ertesi gece Kharkiv'deki santralin, Kıyiv'deki enerji tesisinin, gaz üretim tesislerinin ve benzin istasyonlarının vurulduğunu bildirerek Rusya'nın ateşkesi ihlal ettiğini savundu.

Arka plan

Trump, 11 Ekim Pazar günü saat 17:16'da (Kıyiv saati) Truth Social'da Rusya ile Ukrayna arasında bir 'enerji ateşkesi'nin 'şu andan itibaren' başladığını, her iki tarafın da kabul ettiğini ileri sürdü. Beyaz Saray, Trump'ın kastettiği 'enerji ateşkesi'nin yalnızca tarafların birbirlerinin petrol rafinerilerini vurmayı durdurması anlamına geldiğini, Zelensky'nin ise asıl odaklandığı konunun elektrik şebekesi olduğunu açıkladı. Trump, daha önce 14 Eylül'de de Ukrayna ve Rusya'nın birbirlerinin enerji tesislerini vurmamayı kabul ettiğini söylemişti. Zelensky, Ukrayna'nın sadece bir rafinerisi olduğunu, bunun da Rusya'nın saldırılarıyla ağır hasar gördüğünü, büyük petrol rezervleri veya ihracat kapasitesi bulunmadığını, dizel ve diğer petrol ürünlerini büyük miktarlarda ithal ettiğini belirterek enerji tedarikindeki destekleri için Polonya ve Norveç'e teşekkür etti. Zelensky ayrıca Rusya'nın yıllardır Ukrayna'nın enerji santrallerini ve şebekesini vurduğunu, her kış bu saldırıları yoğunlaştırdığını ve Ukrayna'da günlük elektrik kesintileri yaşandığını söyledi. Zelensky, Ukrayna'nın Rusya'nın rafinerilerine yönelik karşılık verici saldırılarının Rusya'ya verdiği zararı, Hürmüz Boğazı'ndaki olası bir kriz nedeniyle kaybedilebilecek hacimlerle karşılaştırdı.