Brüksel'de AB zirvesi: Zelenskiy, ABD'nin Rusya ile yaptığı dizel anlaşmasını eleştirdi; Çek başbakanı Babis Trump'a "tokat" dedi
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 16 Ekim 2026'da Brüksel'deki AB liderler zirvesinde gazetecilere açıklamalarda bulundu. Rus diktatör Vladimir Putin'in gerçek barış görüşmeleri istemediğini söyledi; ABD Başkanı Donald Trump'ın Putin ile yaptığı dizel yakıtı anlaşmasını kınadı ve Ukrayna'nın bu tür tavizlerle karşı karşıya kalmaya devam edeceği uyarısında bulundu. Çekya Başbakanı Andrej Babiş, aynı zirvede Trump'ın anlaşmasını Avrupa'ya "tokat" olarak nitelendirdi ve AB'nin Ukrayna'ya 100 milyar avroluk yardımın bütçeye dahil edilmesini öngören uzun vadeli bütçesine karşı çıktı.
Öne çıkanlar
- Zelenskiy 16 Ekim 2026'da Brüksel'deki AB liderler zirvesine geldi; burada Putin'in gerçek müzakereler istemediğini ve Ukrayna'yı yok etmek istediğini söyledi.
- Zelenskiy, Trump'ın Putin ile 11 Ekim'de yaptığı dizel yakıtı anlaşmasının ardından gaz, bankacılık ve dondurulmuş varlıklar gibi başka sektörlerde de tavizlerin geleceği uyarısında bulundu.
- Zelenskiy, ABD'nin Ukrayna'ya Rusya'nın balistik füze saldırıları 12-13 Ekim'den önce uyarıda bulunmadığını ve Rus petrol rafinerilerine yönelik askeri operasyonlar nedeniyle istihbarat paylaşımını kesmekle tehdit ettiğini teyit etti.
- Zelenskiy, 15 Ekim'de Financial Times'a Ukrayna'nın Trump'ın "enerji ateşkesi"nin ardından üç günlük aranın ardından Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları yeniden başlattığını söyledi.
- Trump, 15 Ekim'de Newsmax'a verdiği röportajda Zelenskiy'i müzakere için "doğru kişi değil" olarak nitelendirdi.
- Çekya Başbakanı Andrej Babiş, Trump'ın anlaşmasını Avrupa'ya "tokat" ve AB'nin "kuyruğuna tekmelenmiş" duruma düşmesi olarak nitelendirip kınadı.
- Babiş, Ukrayna'ya 100 milyar avroluk yardımın AB'nin uzun vadeli bütçesine dahil edilmesine karşı çıkarak bunun kredi olarak ve bütçe dışında finanse edilmesi gerektiğini söyledi.
Neden önemli
Brüksel'deki AB zirvesi, Avrupa'nın bazı önde gelen liderleri ile Washington arasındaki açık bir ayrışmayı gözler önüne serdi: Çekya Başbakanı, Trump'ın Rusya ile dizel anlaşmasını açıkça "tokat" olarak nitelendirdi ve AB'nin bu konuda daha sert tepki vermesi çağrısında bulundu. Aynı anda, Trump'ın anlaşmasının Rusya'ya yönelik yaptırımları zayıflatabileceği ve Trump'ın müzakere sürecindeki rolünü, Ukrayna basınında yer alan The Atlantic makalesine göre, tarafsız arabulucudan Moskova'yla anlaşma yapan tarafa dönüştürmesine yol açtığı bildiriliyor. Zelenskiy, bu tavizlerin ardından gaz ve bankacılık yaptırımlarının da gevşetileceği uyarısında bulundu; ABD ise Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik operasyonlarını kısıtlamak için istihbarat paylaşımı ve Starlink erişimi üzerinden baskı yaptı. Ayrıca, Ukrayna'ya 100 milyar avroluk AB yardımının uzun vadeli bütçeye dahil edilmesine Çekya'dan gelen itiraz, AB'nin Ukrayna'ya mali desteğini nasıl yapılandıracağı sorusunu da gündeme getirdi.
Ne oldu
16 Ekim 2026'da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Brüksel'deki AB liderler zirvesine katıldı ve burada gazetecilere kapsamlı açıklamalarda bulundu. Rusya'nın gerçek barış müzakereleri istemediğini, bunun bir "parodi" olduğunu söyledi. Trump'ın 11 Ekim'de Putin ile imzaladığı, Rus dizel yakıtının ABD ve dünya pazarlarına yeniden tedarik edilmesini öngören anlaşmayı eleştirdi ve Ukrayna'nın bu gelişmeyi kabul edemeyeceğini, çünkü arkasından gaz, bankacılık, kimya endüstrisi ve dondurulmuş varlıklara yönelik yaptırımların da gevşetilmesinin geleceğini belirtti. Zelenskiy, Washington'ın bu anlaşmalardan önce Ukrayna'ya bilgi vermediğini vurguladı. Aynı gün Çekya Başbakanı Andrej Babiş, Trump'ın anlaşmasını AB için "tokat" ve Avrupa'nın "kuyruğuna tekme atılmış" bir duruma düşmesi olarak nitelendirerek kınadı ve AB'nin daha aktif bir tepki vermesi gerektiğini söyledi. Babiš ayrıca Ukrayna'ya önerilen 100 milyar avroluk AB yardımının AB'nin uzun vadeli bütçesine değil, kredi olarak bütçe dışında finanse edilmesi gerektiğini belirtti. Öncesinde, Zelenskiy 14 Ekim'de ABD'nin Ukrayna'ya, Rus petrol rafinerilerine yönelik operasyonlarını sürdürmesi halinde istihbarat paylaşımını keseceği tehdidinde bulunduğunu teyit etmiş; 15 Ekim'de ise Trump'ın "enerji ateşkesi" ilanının ardından üç gün durdurduğu bu operasyonların yeniden başlatıldığını açıklamıştı. Trump, 15 Ekim'de Newsmax'a verdiği röportajda Zelenskiy'i "doğru kişi değil" olarak nitelendirmiş ve Putin ile Zelenskiy ile olduğundan daha kolay müzakere ettiğini söylemişti.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Çekya Başbakanı Babiš'in Trump'ın Rusya ile yaptığı anlaşmayı Avrupa'ya "tokat" olarak nitelendirmesi ile Trump'ın anlaşmayı çatışmanın sona erdirilmesine yönelik bir adım olarak sunması ve Zelenskiy'i "doğru kişi değil" olarak eleştirmesi arasında belirgin bir karşıtlık var. Ayrı bir anlaşmazlık da Trump'ın 11 Ekim'de açıkladığı "enerji ateşkesi" hakkında: Trump her iki tarafın da kabul ettiğini söylerken, Financial Times haberine göre Ukrayna bu anlaşmadan haberdar değildi.
Arka plan
ABD'de 12 senatör Trump'a mektup yazarak Putin ile yaptığı anlaşmayı "Ukrayna halkına ihanet" olarak nitelendirdi. AB liderleri Zelenskiy'e yaptırımların gevşetilmeyeceği güvencesini verdi; bu, aynı zamanda ABD'nin Rusya'nın "gölge filosu"na yönelik yaptırımları zayıflatmak istediği haberleriyle çelişiyor. Anlaşma, Rus yakıtının dünya pazarlarına yeniden tedarik edilmesini ve Rusya'ya yönelik olası yaptırım gevşetmelerini öngörüyor. ABD, 12-13 Ekim'de Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik balistik füze saldırıları öncesinde Kiev'i uyarmadı. Ukrayna'nın yapay zekâ destekli insansız hava araçlarıyla Rus havaalanlarını ve Moskova üzerindeki hava trafiğini hedef alan "M&Ms" kod adlı askeri operasyonu, Trump yönetiminin Kiev'e yönelik baskısı bağlamında dikkat çekti.