Fico, AB'nin AB bütçesini Ukrayna finansmanına bağlamasını şantaj olarak niteledi

Neden önemli

Tartışma, AB ülkelerinin Ukrayna için ortak bir finansman çerçevesine ulaşıp ulaşamayacağını ve 2028-2034 AB bütçesinde Ukrayna'ya ayrılacak kaynakların nasıl belirleneceğini etkileyebilir. Slovakya'nın katılmayı reddetmesi ve veto tehdidi, hükümetler arasındaki uzlaşmayı geciktirebilir veya engelleyebilir. Bazı ülkelerin Ukrayna'ya belirli yardımları desteklerken AB bütçesiyle finansmanı birbirine bağlamayı reddetmesi, Avrupa'nın Ukrayna desteğinin geleceğine ilişkin önemli bir bölünmeyi ortaya koyuyor. Tartışma aynı zamanda Avrupa'nın yalnızca mali destekçi mi olacağı, yoksa barış müzakerelerinde daha güçlü bir siyasi rol üstlenecek mi sorusunu içeriyor.

Ne oldu

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, 9 Kasım'da Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa'ya yazdığı mektupta bütün AB ülkelerinin Ukrayna'nın finansman açığını kapatmaya katılmasını istedi. Ukrayna'nın 2027 yılı ihtiyacı yaklaşık 70 milyar euro olarak tahmin edilirken AB'nin 45 milyar euro sağlaması gerektiğini bildirdi. Merz, desteğin yalnızca Almanya gibi birkaç ülkenin üzerinde kalmaması gerektiğini ve ortak taahhüdün diğer mali konuların görüşülmesi için ön koşul olduğunu savundu.

Slovakya Başbakanı Robert Fico bu yaklaşımı şantaj olarak değerlendirdi. Slovakya'nın yeni paket ve AB'nin teklif ettiği 70 milyar euroluk finansmana katılmayacağını, opt-out mekanizmasını kullanacağını ve gerektiğinde vetoyu kullanacağını belirtti. Slovakya'nın insani yardım ve pratik destek vermeye devam etmeye hazır olduğunu da ekledi.

Çekya Başbakanı Andrej Babiş de AB bütçesinin bloklanmasının Ukrayna için ayrılmış parayı da engelleyeceğini belirterek, finansman anlaşmasının yeni mali çerçeveye ön koşul olmasına karşı çıktı. Babiş, AB'nin barış müzakerelerinde temsil edilmesini sağlayacak güçlü bir siyasi yetki kazanmasını ve savaş sonrası yeniden inşa için Marshall Planı'nı desteklediğini söyledi. Macaristan Başbakanı Péter Magyar da AB bütçesini Ukrayna yardımına bağlamayı eleştirdi. Bulgaristan Başkanı Rumen Radev ise bütçe açığı nedeniyle yeni finansmana katılmayacağını, fakat AB'nin Ukrayna'ya yardım kararlarını engellemeyeceğini açıkladı.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna medyasının odağı, Fico ile Merz arasındaki çatışma ve Fico'nun şantaj ithamı ile veto tehdididir. Çekya ve Macaristan'ın AB bütçesini Ukrayna finansmanına bağlamaya karşı çıkması da öne çıkarılıyor. Aynı zamanda Fico ve Babiş'in barış müzakerelerinde Avrupa'ya daha güçlü siyasi temsil talebi ile Ukrayna'nın 2027 yılı için öngörülen devasa finansman ihtiyacı, gelecekte Avrupa desteğinin güvence altına alınmasındaki engeller olarak sunuluyor.

Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor

Alman medyasının çerçevesi, Ukrayna'ya yardımın ortak Avrupa sorumluluğu olduğunu, iki taraflı desteğin dengesiz dağıldığını ve finansman açığının kapatılması için tüm ülkelerin katılması gerektiğini öne çıkarıyor. Almanya'nın AB bütçesine ve Ukrayna'ya en büyük katkıyı sağlayan ülke olması, Merz'in pozisyonunun dayanağı olarak sunuluyor. Ancak Alman hükümeti, yardımın yalnızca insani yardım değil Alman ve Avrupa güvenliği meselesi olduğunu da vurguluyor. Konuşma, Dublin'deki AB ve Avrupa Siyasi Topluluğu toplantıları öncesinde AB içindeki dayanışmanın sınanması olarak değerlendiriliyor.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Merz, tüm AB ülkelerinin Ukrayna'yı finanse etmeye taahhüt etmesini, özellikle mali sonuçları olan diğer AB meselelerinin görüşülmesi için ön koşul olarak sunarken Fico bunu şantaj olarak niteledi ve Slovakya'nın vetoyu kullanabileceğini söyledi. Babiş de finansman anlaşmasının AB'nin yeni mali çerçevesinin kabulü için ön koşul olmasına karşı çıktı. Magyar, bütçeyi Ukrayna yardımına bağlamayı Macaristan'ın sınır koruma maliyetleri ve uygulanan yaptırımlar bağlamında eleştirdi. Buna karşılık Fico ve Babiş, Avrupa'nın Ukrayna'ya mali yardımın yanı sıra barış müzakerelerinde daha güçlü bir siyasi rol üstlenmesini destekledi.

Arka plan

AB, Aralık 2025'te Ukrayna'ya 90 milyar euroluk kredi vermeyi kabul etti; 27 üyeden 24'ü katkıya hazır olduğunu belirtti. Slovakya, Çekya ve Macaristan bu programa katılmayı ve 90 milyar euroluk kredinin faizini ödemeyi reddetti. AB, 2028-2034 dönemini kapsayan yedi yıllık bütçesini müzakere ederken Ukrayna için ilave dış borçlanma ve dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılması seçeneklerini değerlendiriyor. Almanya, AB bütçesine ve Ukrayna'ya en büyük mali desteği sağlayan ülke olarak gösteriliyor.