Ukrayna, Rusya hava sahasının güvenli olmadığını ICAO'ya resmen bildirdi
Ukrayna, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütüne (ICAO) Rusya hava sahasının sivil havacılık için güvenli olmadığını resmen bildirdi ve Rusya üzerinden uçuşların durdurulması çağrısında bulundu. Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy 1 Eylül'de havayolu şirketlerini, sigortacıları ve hükümetleri uyardı; Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha 2 Eylül'de ICAO'ya yapılan bildirimi duyurdu. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin bu açıklamayı 'devlet terörü' olarak nitelendirip misilleme sözü verdi.
Öne çıkanlar
- Ukrayna, artan askeri faaliyet nedeniyle Rusya hava sahasının sivil havacılık için güvensiz olduğunu ICAO'ya resmen bildirdi.
- Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha, ICAO'ya yapılan bildirimi 2 Eylül'de X üzerinden duyurdu ve BM Şartı'nın 51. maddesine dayandırdı.
- Altyapı Bakanı Mikola Kalaşnik, ICAO Genel Sekreteri Juan Carlos Salazar Gomez'e mektup yazarak Rusya üzerinden sivil uçuşların tamamen yasaklanmasını istedi.
- Cumhurbaşkanı Zelenskıy 1 Eylül akşamı, Rusya hava sahasının sivil havacılık için tamamen güvensiz hale geldiğini ve Ukrayna'nın bunu uluslararası kuruluşlara resmen ilettiğini söyledi.
- Türk havayolu şirketleri uyarının ardından Moskova seferlerini iptal etti; Pegasus, Bodrum-Moskova seferi PC1456'yı iptal etti.
- Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, açıklamayı 'devlet terörü iddiası' olarak nitelendirip 'karşılık vermenin bir yolunu bulacağız' dedi (1 Eylül, Bişkek).
- Aeroflot da dahil Rus havayolu şirketlerinin hisseleri Zelenskıy'ın açıklamasının ardından yüzde 5'ten fazla düştü.
Neden önemli
Bildiri, Ukrayna'nın savaşın sonuçlarını Rusya topraklarında hissettirme stratejisini sivil havacılık güvenliği üzerinden uluslararası bir zemine taşıyor. ICAO nezdinde yapılan resmen bildiri, havayolu şirketlerinin, sigortacıların ve hükümetlerin Rusya üzerinden uçuşlara nasıl yaklaşacağını şekillendirebilir. Uyarı, Türk taşıyıcıların uçuş iptalleri ve Rus havayolu hisselerindeki sert düşüşle birlikte operasyonel bir etki yaratmış, Putin'in 'devlet terörü' suçlaması ve misilleme tehdidiyle karşılık bulmuştur.
Ne oldu
Cumhurbaşkanı Zelenskıy 1 Eylül akşamı, Rusya hava sahasının Ukrayna'nın dron ve füzelerinin faaliyeti nedeniyle sivil havacılık için tamamen güvensiz hale geldiğini açıkladı. Zelenskıy, Ukrayna'nın bu durumu uluslararası kuruluşlara ve ortaklara resmen ilettiğini belirterek havayolu şirketlerini, sigortacıları ve diğer piyasa katılımcılarını uyardı. 2 Eylül'de Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha, X üzerinden yaptığı açıklamayla Ukrayna'nın ICAO'ya artan askeri faaliyet nedeniyle Rusya hava sahasının güvensiz olduğunu resmen bildirdiğini duyurdu ve eylemi BM Şartı'nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkına dayandırdı. Altyapı Bakanı Mikola Kalaşnik ayrıca ICAO Genel Sekreteri Juan Carlos Salazar Gomez'e mektup yazarak Rusya üzerinden sivil uçuşların tamamen yasaklanmasını talep etti; mektupta Baltık ülkeleri ve Rusya üzerindeki elektronik harp ile GPS müdahalesi olaylarına ve Rosaviatsia'nın standartlara uymamasına dikkat çekildi. Aynı gün Zelenskıy, kendisine ulaşan bilgilere göre ilk havayolu şirketlerinin Rus havalimanlarına uçuşları reddetmeye başladığını söyledi. Türk havayolu Pegasus, Moskova seferlerini iptal etti; Aeroflot başta olmak üzere Rus havayolu hisseleri yüzde 5'ten fazla değer kaybetti. Moskova'daki Vnukovo Havalimanı güvenlik gerekçesiyle 2 Eylül gecesi uçuş kısıtlaması uyguladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 1 Eylül'de Bişkek'teki ŞİÖ zirvesi kapsamında düzenlediği basın toplantısında Zelenskıy'ın açıklamasını 'devlet terörü iddiası' olarak nitelendirdi ve 'karşılık vermenin bir yolunu bulacağız' dedi. Rus havacılık otoritesi Rosaviatsia 2 Eylül'de yayımladığı NOTAM ile Ukrayna'nın Rusya hava sahasına ilişkin belgelerinin hukuki bağlayıcılığı bulunmadığını ve Rus hava trafiğinin planlı operasyonlarına devam ettiğini duyurdu.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynakları, Dışişleri Bakanı Sibiha, Altyapı Bakanı Kalaşnik ve Cumhurbaşkanı Zelenskıy'ı meşru müdafaa hakkını kullanan sorumlu aktörler olarak sunuyor. Haberler, somut havacılık güvenliği gerekçelerini ön plana çıkarıyor: geçmiş GPS müdahalesi ve elektronik harp olayları, Rusya'nın kapalı soruşturmaları ve Rosaviatsia'nın uluslararası standartlara uymaması. Birçok yayın, savaşın sonuçlarının artık Rusya topraklarında hissedildiğini vurgulamak için 'savaş Rusya'ya geri dönüyor' çerçevesini kullanıyor. ICAO'ya yapılan bildiri, bir tehditten çok diplomatik açıdan savunulabilir resmi bir adım olarak sunuluyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
İki noktada belirgin görüş ayrılığı öne çıkıyor. İlki, Ukrayna'nın Moskova havalimanlarını hedef alan büyük çaplı spesifik bir drone operasyonuna başlayıp başlamadığı: The Atlantic, Zelenskıy'ın açıklamasının eski Savunma Bakanı Mihaylo Fedorov'un görevden alınmasının ardından dondurulduğu iddia edilen 'M&M's' operasyonunun başlatıldığına işaret ettiğini yazdı; Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi ise bu operasyonun hazırlığına ilişkin bilgileri 'tamamen saçmalık' olarak nitelendirdi. İkincisi, Ukrayna'nın bildirisinin çerçevelenmesi: Putin açıklamayı 'devlet terörü iddiası' olarak nitelendirirken, Ukraynalı yetkililer bunu gerçek havacılık risklerine dayalı, meşru müdafaa hakkının sorumlu bir şekilde kullanımı olarak sundular.
Arka plan
Zelenskıy, 1 Eylül'de Rusya hava sahasının dronların ve füzelerin faaliyeti nedeniyle sivil havacılık için tamamen güvensiz hale geldiğini açıkça söyledi. Dışişleri Bakanı Sibiha, ICAO'ya yapılan bildirimi 2 Eylül'de X üzerinden kamuoyuyla paylaştı. Altyapı Bakanı Kalaşnik ise ICAO Genel Sekreteri'ne ayrı bir mektup yazarak Baltık ülkeleri ve Rusya üzerindeki elektronik harp ile GPS müdahalesi olaylarına ve Rosaviatsia'nın soruşturma pratiklerine atıfla Rusya üzerinden sivil uçuşların tamamen yasaklanmasını talep etti. Ukrayna, 24 Şubat 2022'de tam kapsamlı işgalin başlangıcında kendi hava sahasını kapatmıştı ve mevcut eylemlerine gerekçe olarak bu emsal gösteriliyor. Putin, 'devlet terörü' değerlendirmesini 1 Eylül'de Bişkek'teki ŞİÖ zirvesi kapsamında düzenlediği basın toplantısında yaptı. Pegasus, 2 Eylül gecesi Moskova seferlerini 'teknik nedenler' göstererek iptal etti ve aynı gün itibarıyla tarifeye dönüleceğini bildirdi; Vnukovo Havalimanı'nda Türk ve diğer taşıyıcıların Moskova-İstanbul, Bodrum, Dalaman, Şarm el-Şeyh ve Erivan seferleri güvenlik gerekçesiyle iptal edildi. The Atlantic'e göre 'M&M's' adlı plan, günde 1.000 küçük İHA'nın Moskova havalimanlarına gönderilmesini öngörüyordu; Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi bu haberi 'tamamen saçmalık' diye reddetti.