ABD özel temsilcileri Witkoff ve Kushner, Ukrayna'da Zelensky ile üç turda görüştü

Neden önemli

Witkoff ve Kushner'in ABD barış çabalarında başrol üstlenmelerinden bu yana Ukrayna'ya yaptıkları ilk ziyaret, aylardır durmuş olan diplomatik süreçte doğrudan bir ABD inisiyatifi anlamına geliyor. Üç tur görüşmenin ikincisine ve üçüncüsüne İngiltere, Fransa ve Almanya'nın ulusal güvenlik danışmanlarının katılması, formatı iki taraflı bir ABD–Rusya ekseninin ötesine taşıdı. Zelensky'nin yakın gelecekte Ukrayna–AB–ABD formatında yeni bir toplantı için anlaşma sağlandığını duyurması, çok taraflı müzakereye olası bir dönüş sinyali veriyor. Taraflar ayrıca hava savunması, enerji desteği ve olası ABD LNG'sini kapsayan bir "kış paketi" üzerinde de mutabık kaldı.

Ne oldu

ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, 6 Eylül'de trenle Kiev'e geldi. Bu ziyaret, bir gün önce Kremlin'de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile üç saatten fazla süren bir görüşmenin ardından gerçekleşti. Kiev'de Witkoff ve Kushner, Cumhurbaşkanı Volodimir Zelensky ve Ukrayna müzakere heyetiyle Sofiivska Meydanı'nda bir araya geldi; ardından kısa bir Aziz Sophia Katedrali turu yapıldı.

Zelensky, başkaleş saatlerinde çeşitli yerlerinde bulunan Ukrayna heyetiyle —Ofis Başkanı Kirilo Budanov, Birinci Başkan Yardımcısı Sergiy Kısılıtsıya, Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rustem Umerov ve "Halkın Hizmetkârı" parlamento fraksiyonu başkanı Davıd Arahamia— bir ön toplantı yaptı. Saat 14:20 civarında Zelensky, Witkoff ve Kushner ile görüşmelerin başladığını Telegram üzerinden duyurdu.

Görüşmeler üç tur halinde gerçekleşti. İlk tur Ukrayna ile ABD arasında ikiliydi; ikinci ve üçüncü turlara İngiltere, Fransa ve Almanya'nın ulusal güvenlik danışmanları katıldı. Zelensky, üç turun da "çok somut" geçtiğini söyledi. Ele alınan konular arasında savaşı sona erdirmenin olası parametreleri, toprak meselesi, güvenlik garantileri, ekonomik garantiler, yeniden yapılanma ve bir "refah planı" ile hava savunması, enerji desteği ve olası ABD LNG'sini kapsayan bir "kış paketi" yer aldı.

Zelensky, üçüncü turların ardından yakın gelecekte Ukrayna–AB–ABD formatında yeni bir toplantı için anlaşmaya varıldığını açıkladı; toplantının yeri henüz belirlenmedi. Witkoff ve Kushner, Kiev'den gece ayrılarak Ukrzaliznitsia'nın "Peace-Express" özel treniyle şehirden çıktı.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna kaynakları Zelensky'nin sesini ve Ukrayna müzakere heyetinin anlatısını öne çıkararak, Ukrayna'nın hazırlığını, "barış paketi" pozisyonlarını ve ikili, üç taraflı ve Ukrayna–AB–ABD formatları da dahil olmak üzere müzakerelere devam etme isteğini vurguladı. Zelensky'nin görüşmeleri "çok somut" olarak nitelendirmesine, 10–12 aylık dönemde Ukrayna'nın cephe mevzilerinin güçlendiğine ve Donbas'ın savaşın çekirdeği olarak çerçevelendirilmesine geniş yer verildi. Ukrayna medyası ayrıca Rusya'nın "kök nedenler" taleplerini —NATO üyeliğinden vazgeçme, silahsızlanma— maksimalist olarak sundu ve bunları Kiev'in tutumuna aykırı biçimde aktardı. Witkoff ve Kushner'in trenle gelişi, Sofiivska Meydanı'ndaki karşılama, Aziz Sophia Katedrali ziyareti ve Zelensky'nin Rus propagandasına atıfla hediye ettiği "Kiev rejimi" tişörtleri gibi sembolik ve protokol detaylarına da kapsamlı şekilde yer verildi.

Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor

Uluslararası kaynaklar (Reuters, AP, Bloomberg, FT, Axios, AFP, Vatikan/Papa) ağırlıklı olarak usule ilişkin anlatıya odaklandı: önce Moskova, ardından Kiev, E3 ulusal güvenlik danışmanlarının katıldığı üç turlu format ve yakın bir üç taraflı toplantı olasılığı. Batı basını iki taraf arasındaki açığı daha belirgin biçimde ortaya koydu: Bloomberg ve Reuters kaynakları, Moskova görüşmelerinin bir ilerleme sağlamadığını, Rusya'nın taleplerinin sertleştiğini ve Putin'in muhtemelen 2026 sonuna kadar Donbas dahil daha fazla Ukrayna toprağını ele geçirmeyi hedeflediğini aktardı. ABD tarafı (Witkoff, Kushner, Beyaz Saray, Trump) ise Trump'ın "barış fikri", "barış paketi", savaşı kışa kadar sona erdirme hedefi ve her iki tarafın da uzlaşma ihtiyacı üzerinde durdu. Uluslararası basın ayrıca Trump'ın 7 Eylül'de Putin ve Zelensky ile planlanan telefon görüşmelerine ve "diplomatların" Kiev'de olası bir 2026 ilkbahar fırsat penceresinden söz etmesine de yer verdi.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Tarafların söylemleri arasında belirgin bir uçurum sürüyor. Beyaz Saray 5 Eylül Moskova görüşmelerini "somut" olarak nitelendirip önümüzdeki haftalarda yeni adımların açıklanacağını söylerken, Kremlin yardımcısı Yuriy Uşakov Putin'in savaşın hedeflerine ulaşılacağına dair güvenini aktardı ve "kök nedenlerin" —NATO üyeliğinden vazgeçme, silahsızlanma dahil— ortadan kaldırılması gerektiğini yineledi. Bloomberg ve Reuters kaynakları, Rusya'nın taleplerinin sertleştiğini ve Putin'in ancak kendi şartlarında bir sonuç kabul edeceğini bildirdi. Zelensky toprak meselesinin gündemde kaldığını ve bunun ancak liderler düzeyinde çözülebileceğini söylerken, Witkoff ve Kushner her iki tarafın da uzlaşması gerektiğini vurguladı. Zelensky, Rusya'nın "yükselen tırmanma" çerçevesine karşılık ortaklarının "iki taraflı tırmanma" çerçevesini kullandığını belirterek çerçeve farklılığına da dikkat çekti.

Arka plan

Trump, Ocak 2025'te göreve gelmesinin ardından Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmeyi öncelik haline getirmiş ancak ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşı nedeniyle müzakereler durmuştu. Ukrayna, Rusya ve ABD arasındaki üç taraflı barış görüşmeleri Şubat sonundan bu yana askıya alınmış durumda. Witkoff ve Kushner'in ağustos ayında planlanan Kiev ziyareti, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik yoğunlaşan saldırıları nedeniyle ertelenmişti. Ukrayna hava sahası, 2022'deki Rusya'nın tam kapsamlı işgalinden bu yani sivil uçuşlara kapalı olduğundan Batılı yetkililer Kiev'e genellikle trenle seyahat ediyor.