Zelenskyy ve von der Leyen New York'ta görüştü; Bloomberg 'gergin' dedi, Zelenskyy 'son derece olumlu'
Volodimir Zelenskiy, BM Genel Kurulu oturumu kapsamında New York'ta Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile bir araya geldi. Von der Leyen, AB'nin bu takvim yılı için hâlâ 37 milyar avro bütçe desteğine sahip olduğunu ve yeni bir AB-Ukrayna balistik savunma programını duyurdu. Görüşmenin karakteri konusunda kaynaklar ayrışıyor: Bloomberg, görüşmeyi 'gergin' olarak nitelendirirken Zelenskiy bunu yalanladı ve 'son derece olumlu' diye niteledi.
Öne çıkanlar
- Zelenskiy ile von der Leyen, BM Genel Kurulu oturumu kapsamında New York'taki BM merkezinde görüştü.
- Bloomberg, görüşmenin 'gergin' geçtiğini, görüşmeden haberdar bir kaynağa dayandırarak bildirdi; Zelenskiy bunu yalanlayarak 'son derece olumlu' ve hatta 'çok olumlu' dedi.
- Von der Leyen, bu takvim yılı için AB bütçesinden hâlâ 37 milyar avronun Ukrayna'ya ayrılabileceğini açıkladı.
- Von der Leyen, üretimi hızla ölçeklendirmeyi hedefleyen yeni bir AB-Ukrayna balistik savunma programı duyurdu.
- Zelenskiy, savaşın maliyetinin arttığını ve Ukrayna'nın yaklaşık 30 milyar dolarlık bir bütçe açığıyla karşı karşıya olduğunu söyledi.
- AB temsilcileri, ek fon için Verkhovna Rada'nın gölge ekonomiyle mücadele, vergi gelirlerini artırma ve mevzuatı AB normlarıyla uyumlaştırma konusunda ilerleme görmek istedi.
- Ukrayna, iki Rus oligarkı — Alisher Usmanov ve Mikhail Fridman — hakkındaki yaptırımların kaldırılmasına 'öfkelendi'.
Neden önemli
Bu görüşme, savaşın başlangıcından bu yana Ukrayna'nın en büyük bütçe krizinin yaşandığı ve yaklaşık 30 milyar dolarlık bir finansman açığının bulunduğu bir dönemde gerçekleşti. Von der Leyen, AB'nin bu takvim yılı için hâlâ 37 milyar avro ayırabileceğini ve yeni bir balistik savunma programını doğrulayarak somut destek sinyali verdi. Öte yandan AB, ek fonları Verkhovna Rada'nın gölge ekonomiyle mücadele, vergi gelirlerini artırma ve AB mevzuatıyla uyum alanlarında ilerlemeye bağladı. Bloomberg'in 'gergin' diye nitelendirdiği görüşmeye karşı Zelenskiy'nin 'son derece olumlu' açıklaması, AB-Ukrayna destek dinamiğinin kamuoyunca nasıl algılandığını şekillendiriyor.
Ne oldu
Volodimir Zelenskiy, BM Genel Kurulu oturumu kapsamında New York'taki BM merkezinde Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile bir araya geldi. Görüşme daha önce yapılan bir telefon görüşmesiyle hazırlanmıştı. Taraflar, Ukrayna'nın artan savaş maliyetleri nedeniyle artan bütçe açığı bağlamında ek AB mali ve savunma desteğini ele aldı.
Von der Leyen, X üzerinden yaptığı paylaşımda Avrupa'nın Ukrayna'nın savunmasını güçlendirmek için her zamankinden daha yoğun çalıştığını, mevcut takvim yılı için hâlâ 37 milyar avronun Ukrayna desteği için hazır olduğunu ve üretimi hızla ölçeklendirmeyi hedefleyen yeni bir AB-Ukrayna balistik savunma programını duyurdu. Avrupa Komisyonu Başkanı ayrıca, Verkhovna Rada'da reformlar ilerledikçe ek bütçe desteğinin geleceğini söyledi.
Zelenskiy, yaklaşık 30 milyar dolarlık bütçe açığını gündeme getirdi ve AB tarafının, gölge ekonomiyle mücadele, vergi gelirlerini artırma ve AB mevzuatıyla uyum konularında Verkhovna Rada'nın ilerleme kaydetmesini ek fon için önkoşul olarak gördüğünü aktardı. Zelenskiy, savaş nedeniyle parlamento çalışmalarının normal barış dönemi modunda yürütülemeyeceğini belirterek takvimler konusunda 'daha esnek' olunmasını istedi. Ukrayna, ek fonun bir kısmının — dronlar dahil — ikinci dilimden öne çekilmesini görüşmek üzere bir finans ekibini AB'ye gönderecek.
Görüşmede ayrıca Ukrayna'nın kış aylarında olası yoğunlaştırılmış Rus saldırıları ve sınırlı hava savunma füzesi stokları konusundaki endişesi ile AB'nin, bireysel yaptırımların uzatılması karşılığında Alisher Usmanov ve Mikhail Fridman'a yaptırımları kaldırmasına Ukrayna'nın 'öfkesi' dile getirildi. AB, bazı Ukrayna rakamlarına katılmadı ve ek finansmanın Kanada, Norveç ve Japonya gibi diğer ortaklardan sağlanmasını önerdi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynakları, Zelenskiy'nin 'gergin' diye nitelendirilen karakterizasyonu yadsımasını ve görüşmeyi 'son derece olumlu' olarak sunmasını öne çıkarıyor. Raporda ayrıca 37 milyar avronun hâlâ mevcut olduğu ve yeni balistik savunma programı gibi somut duyurular vurgulanıyor. Aynı zamanda birçok Ukrayna kaynağı, 30 milyar avroluk bütçe açığı, Usmanov ve Fridman'a yaptırımların kaldırılmasına 'öfke' ve savaş koşulları nedeniyle yasal takvimlerde daha fazla esneklik talebi gibi Ukrayna'nın yakınmalarını da ön plana çıkarıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Bloomberg, görüşmeden haberdar bir kaynağa dayanarak Zelenskiy–von der Leyen görüşmesini 'gergin' olarak nitelendirdi. Zelenskiy bu nitelendirmeyi kamuoyu önünde yalanlayarak görüşmeyi 'son derece olumlu' ve 'çok olumlu' olarak tanımladı; 'böyle bir mesaj nereden çıktı bilmiyorum' dedi. Bu iki değerlendirme arasındaki fark, görüşmenin kamuoyunca nasıl algılandığını şekillendiren temel ayrışmadır.
Arka plan
Görüşme, New York'taki BM Genel Kurulu oturumu kapsamında gerçekleşti. Zelenskiy 18 Eylül'de, 'kozmik' olarak nitelendirdiği bütçe açığını aşmanın yollarını arayacağını söylemişti. 22 Eylül'de Ukrayna'nın Avrupa ve Euro-Atlantik Entegrasyonundan Sorumlu Başbakan Yardımcısı Vsevolod Chentsov, AB'ye katılım müzakereleri sürecindeki yükümlülüklerin yerine getirilme durumunu AB Konseyi Genişleme Çalışma Grubuna sundu. IMF Direktörü Kristalina Georgieva da Zelenskiy ile bir araya gelerek mali yardım için reformların sürdürülmesi çağrısı yaptı. Von der Leyen daha önce, AB'nin SAFE (Security Action for Europe) savunma programından harcanmayan fonların Ukrayna'yı desteklemeye yönlendirileceğini söylemişti.