Zelensky ve von der Leyen New York'ta gerilimli bir görüşme yaptı: AB, Ukrayna'ya desteği reformlara bağladı
BM Genel Kurulu marjında 22 Eylül'de New York'ta bir araya gelen Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen arasındaki görüşme, Bloomberg'in aktardığına göre gergin bir atmosferde gerçekleşti. Zelensky, 90 milyar euroluk AB kredisinin hızlandırılmasını ve beklenmedik bütçe açığının karşılanmasını isterken; AB, bu yıl kullanılabilen 37 milyar euro ve 20 milyar euroya varan reform koşullu destek için Ukrayna'dan hukukun üstünlüğü ve yolsuzlukla mücadele reformlarının ilerletilmesini şart koştu.
Öne çıkanlar
- Görüşme 22 Eylül'de, BM Genel Kurulu marjında New York'ta yapıldı; Bloomberg kaynaklarına dayandırarak atmosferi "gergin" olarak nitelendirdi.
- Ukrayna, kendisini 2027 sonuna kadar finanse edecek 90 milyar euroluk AB kredisinin ödemelerinin hızlandırılmasını talep etti.
- Von der Leyen görüşme sonrası X üzerinden, 37 milyar euronun bu yıl hâlâ kullanılabilir olduğunu ve ek savunma desteğinin "yaklaştığını" yazdı.
- AB, kalan 2026 desteğinin Ukrayna'nın yolsuzlukla mücadele ve hukukun üstünlüğü reformlarını ilerletmesine bağlı olduğunu vurguladı; bu reformlar Ukrayna makamlarınca onaylanmış ve Verkhovna Rada tarafından onaylanmıştı.
- Komisyon sözcüsü Guillaume Mercier, reform planlarının 20 milyar euroya kadar AB bütçe desteğini serbest bırakabileceğini söyledi.
- Ukrayna, Rus saldırılarının kışın tırmanma riskini ve şehirleri korumak için sınırlı hava savunması kapasitesini gündeme getirdi; ayrıca AB'nin Usmanov ve Fridman'a yönelik yaptırımları kaldırmasından duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.
- Zelensky, müzakere ekiplerinin 7–10 gün içinde tekrar bir araya geleceğini ve bir anlaşma umudu taşıdığını söyledi.
Neden önemli
AB'nin Ukrayna'ya yönelik kalan 2026 desteği, Ukrayna'nın iç politika reformlarına doğrudan bağlandı. Ukrayna, beklenmedik bütçe açığını karşılamak ve 2027 sonuna kadar finansmanını güvence altına almak için 90 milyar euroluk kredinin ödemelerinin hızlandırılmasını istiyor; ancak AB, bütçe hesaplamalarına itiraz ediyor ve Kanada, Norveç ile Japonya gibi ortakların sürece dahil edilmesini öneriyor. Aynı zamanda Usmanov ve Fridman'a yönelik yaptırımların kaldırılması AB-Ukrayna ilişkisinde ayrı bir gerilim kaynağı oluşturdu.
Ne oldu
22 Eylül'de BM Genel Kurulu marjında New York'ta bir araya gelen Zelensky ile von der Leyen arasındaki görüşme, bir Bloomberg kaynağına göre gergin bir havada geçti. Ukrayna tarafı, Rusya'nın kış aylarında saldırılarını tırmanma olasılığına ve şehirleri korumaya yetecek hava savunma kapasitesinin yokluğuna dikkat çekti; ayrıca yaklaşık 26 milyar euro (30 milyar dolar) olarak raporlanan planlanmamış bütçe açığının kapatılması için AB kredisinin hızlandırılması talebini iletti. Zelensky bir olası çözüm olarak 90 milyar euroluk AB kredisinden avans ödemesini gösterdi.
Von der Leyen görüşme sonrası X'te, ek savunma desteğinin "yaklaştığını", ek bütçe desteğinin ise Verkhovna Rada'da reformlar ilerledikçe geleceğini ve 37 milyar euronun bu takvim yılı için hâlâ kullanılabilir olduğunu yazdı. Avrupa Komisyonu sözcüleri Guillaume Mercier ve Arianna Podesta, bütçe ve savunma kalemlerinin Ukrayna'nın yolsuzlukla mücadele ile hukukun üstünlüğü alanlarındaki reformları kabul etmesine bağlı olduğunu vurguladı; Mercier bu koşulun yerine getirilmesi hâlinde 20 milyar euroya kadar serbest bırakılabileceğini söyledi.
Mali görüşmeler, AB'nin Usmanov ve Fridman'a yönelik yaptırımları kaldırma kararının yarattığı rahatsızlık ve AB'nin Ukrayna'nın açık hesaplamalarına itiraz ederek Kanada, Norveç ve Japonya'nın ek finansmana dahil edilmesini önermesiyle daha da karmaşık hale geldi. Zelensky gazetecilere, tarafların ekiplerinin 7–10 gün içinde yeniden bir araya geleceğini ve bir anlaşmaya varılacağına dair umudunu dile getirdi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukraynalı kaynaklar görüşmeyi gergin ama üretken bir müzakere olarak çerçeveledi: Kyiv, Rusya'nın kış saldırısı riskine dikkat çekti ve AB'nin Usmanov ile Fridman'a yönelik yaptırımları kaldırma kararından duyduğu rahatsızlığı açıkça ifade etti. Zelensky'nin ekibi, 90 milar euroluk krediden olası bir avans ödemesini de içeren bir anlaşmaya giden yol olarak bir hafta içinde yeni tur müzakere beklentisini öne çıkardı.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Her iki kaynak da Ukraynalı olmasına rağmen, AB'nin çerçevesini — ek bütçe desteğinin Verkhovna Rada'daki reform ilerlemesine bağlanması — olduğu gibi aktarıyor. Komisyon sözcülerinin açıklamaları, bu yıl için 37 milyar euro ve reform koşullu 20 milyar euro tutarındaki rakamları Ukrayna'nın hukukun üstünlüğü ve yolsuzlukla mücadele reformlarındaki adımlarına bağlıyor. Aynı zamanda AB'nin, Ukrayna'nın açık hesaplarına itiraz ederek Kanada, Norveç ve Japonya'yı ek finansman için sürece dahil etmeyi önerdiği de bildiriliyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
İki kaynak Ukrayna'nın bütçe açığı rakamında anlaşamıyor: Ukrinform yaklaşık 26 milyar euro (30 milbar dolar) verirken, Radyo Svoboda Zelensky'yi açığın 23 milyar dolar olduğunu söylerken aktarıyor.
Arka plan
Şubat 2026'da Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi, Ukrayna için savunma/savunma sanayii desteği ile devlet/kamu hizmetleri ve ekonomik dayanıklılık desteği olmak üzere iki bileşenden oluşan 90 milyar euroluk bir kredi öngören düzenlemeyi kabul etti. AB'nin desteği şarta bağladığı reform gündemi, Ukrayna makamlarınca üzerinde anlaşılmış ve Verkhovna Rada tarafından onaylanmış olan hukukun üstünlüğü ve yolsuzlukla mücadele tedbirlerini içeriyor. AB Komisyonu üyeleri Valdis Dombrovskis ve Marta Kos, geçen hafta Verkhovna Rada başkanı ile Ukrayna Başbakanı'na reformların önemini hatırlatan mektuplar gönderdi; IMF Başkanı Kristalina Georgieva da Ukrayna Maliye Bakanı Serhiy Marchenko ile yaptığı görüşmelerde aynı mesajı yineledi. Aynı zamanda Trump bu hafta Xi Jinping'i Washington'da ağırlıyor ve bu bağlamda Zelensky, enerji ateşkesi önerisini iletmesi için Trump'tan Çin liderini de dahil etmesini istedi.