Ukrayna, 2027 finansmanı için AB'den dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılmasını istedi
Ukrayna Maliye Bakanı Serhiy Marchenko, 29 Eylül'de Brüksel'de düzenlenen uluslararası bağışçılar toplantısında, ülkesinin 2027 yılı için yaklaşık 78 milyar dolar (yaklaşık 69 milyar euro) ek dış finanse ihtiyacı olduğunu açıkladı ve bu açığın kapatılması için dondurulmuş Rus devlet varlıklarının kullanılmasını talep etti. AB yetkilileri ve birçok üye ülke bu talebe temkinli yaklaşırken, tartışmanın Ekim ortasındaki AB maliye bakanları toplantısında veya Avrupa Konseyi'nde ele alınması bekleniyor.
Öne çıkanlar
- Maliye Bakanı Serhiy Marchenko, 29 Eylül'de Brüksel'deki AB, G7, Norveç, Güney Kore ve IMF temsilcilerine Ukrayna'nın 2027 ihtiyacını aktardı.
- 2027 için tahmin edilen finansman açığı yaklaşık 78 milyar dolar (≈68,77 milyar euro) — 32,6 milyar dolar bütçe, 45 milyar dolar savunma harcaması.
- AB'de dondurulmuş Rus devlet varlıklarının toplamı yaklaşık 210 milyar euro; bunun yaklaşık 180 milyar eurosu Belçika'daki Euroclear'da tutuluyor.
- ABD'nin 2025 başından bu yana Kiev'e mali yardım sağlamadığı bildiriliyor; AB ve üye ülkeleri Şubat 2022'den bu yana yaklaşık 225 milyar euro yardım verdi.
- Belçika, Euroclear'daki Rus varlıklarının yeni bir mekanizmayla kullanılmasına yasal riskleri gerekçe göstererek karşı çıkıyor; İtalya ve Fransa da temkinli.
- Martta Kos (Genişlemeden Sorumlu Komiser), daha önce kararlaştırılan 90 milyar euroluk kredi dahil yardımların devamı için reformların tamamlanması gerektiğini söyledi; 15 milyar euroluk bütçe dilimi henüz ödenmedi.
- 123 Avrupa Parlamentosu üyesi 9 Eylül'de dondurulmuş Rus varlıklarının Ukrayna için kullanılmasına yönelik tartışmaların yeniden başlatılması çağrısı yaptı.
Neden önemli
Ukrayna, hâlâ uygulama aşamasındaki 90 milyar euroluk AB kredisinin üzerine eklenmesi gereken on milyarlarca euroluk bir finansman açığıyla yüz yüze. Brüksel, daha önce Aralık 2024'te Belçika öncülüğünde başarısız olan ve esasen Euroclear'da tutulan dondurulmuş Rus varlıklarının kullanımına ilişkin mekanizmaları yeniden değerlendirmeye itiliyor; Fransa, İspanya, Polonya ve İtalya'da 2027'de yapılacak ulusal seçimler siyasi riski büyütüyor. ABD'nin 2025 başından beri mali yardım sağlamadığı bir ortamda Ukrayna'nın ihtiyaçlarının karşılanıp karşılanamayacağı belirsizliğini koruyor.
Ne oldu
Maliye Bakanı Serhiy Marchenko, 29 Eylül'de AB Komisyonu merkezinde AB, G7, Norveç, Güney Kore ve IMF temsilcileriyle bir araya geldiği toplantıda Ukrayna'nın 2027 için ek yaklaşık 69 milyar euroya (≈78 milyar dolar) ihtiyacı olduğunu açıkladı; bunun 40 milyar eurosu askeri harcamalara, 29 milyar eurosu devlet işlevlerine ayrılıyor. Martta Kos, reformların tamamlanması gerektiği mesajını yineledi; 15 milyar euroluk bütçe dilimi yolsuzlukla mücadele dahil reformlara bağlı olarak henüz aktarılmadı. Euroclear'da yoğunlaşan yaklaşık 210 milyar euroluk dondurulmuş Rus varlığının yeni bir AB mekanizmasıyla kullanılmasına Belçika yasal riskleri gerekçe göstererek itiraz ediyor. Marchenko, Hughes Dixon'un The Russian Transfer girişimiyle önerilen, aktiflerin Belçika'dan AB kontrolündeki bir yapıya devredilmesi seçeneğini destekledi. Martta Kos, reform şartı karşısında diplomatik bir "çöle su serpmek" ifadesiyle tepki gördü. Tartışmanın Ekim başındaki AB maliye bakanları toplantısında ya da ortasındaki Avrupa Konseyi'nde ele alınması bekleniyor; ABD'nin 2025 başından bu yana Kiev'e tek bir dolar vermediği bildiriliyor.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna medyası, haberin başında 2027 için açıklanan 78 milyar dolarlık (≈70 milyar euro) ihtiyacı öne çıkarıyor ve Marchenko'nun Brüksel'deki sunumunu, dondurulmuş Rus varlıklarının "pratik ve adil" bir kaynak olduğu yönündeki açıklamasıyla birlikte aktarıyor. İsveç, Hollanda, İspanya, Polonya ve Baltık ülkeleriyle birlikte 123 AP üyesinin desteği sürekli vurgulanıyor. Rusya'nın yoğunlaşan saldırıları ve Karadeniz tahıl ambargosunun (tarım ihracatını %60 düşürdüğü belirtiliyor) giderek büyüyen ihtiyaçları nasıl körüklediği haberlerin çerçevesini oluşturuyor.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Le Monde haberi, AB şüpheciliğini öne çıkarıyor: bir diplomatın çöle su serpme benzetmesi, Komisyon'un 90 milyar euroluk kredi henüz tam olarak dağıtılmadan varlık meselesine dönmek istememesi ve 2027'de Fransa, İspanya, Polonya ve İtalya'da yapılacak seçimlerin siyasi hassasiyeti. Belçika'nın hukuki-risk argümanı tekrar tekrar vurgulanıyor; İtalya ve Fransa'nın da temkinli olduğu, ancak Almanya ve "tasarruflu" müttefiklerin bütçeyi kesmek istediği için siyasi ortamın yeni yardım açıklamasını zorlaştırdığı bildiriliyor. AB'nin kısa vadeli önceliği reformlara bağlı 90 milyar euroluk kredinin dağıtımı ve Martta Kos'un reform tamamlanması mesajı olarak öne çıkıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Aynı 2027 finansman açığının büyüklüğü kaynaklara göre farklı çerçeveleniyor. Ukrayna Maliye Bakanlığı'nın Euronews/Le Monde aktardığı rakamlara göre açık 32,6 milyar dolarlık bütçe açığı ile 45 milyar dolarlık savunma açığının toplamı olan yaklaşık 78 milyar dolar (≈68,77 milyar euro); Marchenko'nun Brüksel sunumu ise aynı 2027 talebini 40 milyar euro askeri ve 29 milyar euro devlet harcamaları şeklinde, toplamda yaklaşık 69 milyar euro olarak veriyor. Dondurulmuş Rus varlıklarının büyüklüğü konusunda da çoğu kaynak yaklaşık 210 milyar euroluk toplam verirken, Euroclear'daki pay için kimi kaynaklar "çoğunluk" derken kimileri yaklaşık 180 milyar euroyi gösteriyor; Eylül 2025'teki AP çağrısı ise "200 milyar avrodan fazla" ifadesini kullanıyor.
Arka plan
Rusya Merkez Bankası varlıkları Şubat 2022'den bu yana AB'de dondurulmuş durumda; bunlar çoğunlukla Belçika'daki Euroclear'da tutuluyor ve o tarihten bu yana yaklaşık 8 milyar euro olağanüstü kâr üretti; bunun ek 1,4 milyar euroluk dilimi Ağustos ayında raporlandı. Aralık 2024'te Belçika, AB Komisyonu'nun söz konusu aktifleri temel alan faizsiz kredi önerisini AB zirvesinde engelleyen çoğunluğu kurdu. Alternatif olarak AB, 2026 ve 2027 için eşit olarak bölünen, yıllık 30 milyar eurosu savunmaya, 15 milyar eurosu bütçeye ayrılan 90 milyar euroluk ortak borca dayalı kredi üzerinde anlaştı; Eylül ortası itibarıyla Brüksel silah alımı için 15 milyar euro dağıtmıştı ancak 15 milyar euroluk bütçe dilimi Ukrayna'daki reform ilerlemesine bağlı tutuluyor. İsveç, Hollanda, İspanya ve Polonya, Baltık ülkelerinin desteğiyle 90 milyar euroluk kredinin yeterli olmayacağı uyarısını daha önce yapmıştı; Eylül'de 123 AP üyesi dondurulmuş Rus varlıklarının kullanımına ilişkin tartışmaların yeniden başlatılması çağrısında bulundu.