AB üye ülkeleri, Ukrayna için 6,6 milyar avroluk Avrupa Barış Fonu'nun serbest bırakılması konusunda anlaştı
AB üye ülkeleri, Macaristan'ın vetosunun bloke ettiği Avrupa Barış Fonu'ndan (EPF) Ukrayna'ya 6,6 milyar avroluk askeri yardımın serbest bırakılması için 25 Eylül'de anlaşmaya vardı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, kararı X hesabından duyurdu. Fonun 900 milyon avrosu AB Ukrayna Askeri Yardım Misyonu'na (EUMAM Ukraine), 1 milyar avrosu yeni ortak askeri teçhizat alımına ve 4,7 milyar avrosu Ukrayna'ya daha önce askeri yardım sağlamış AB üye ülkelerine geri ödemeye ayrılacak. Kesin kararın AB savunma bakanlarının önümüzdeki Pazartesi günkü Konsey toplantısında resmen onaylanması gerekiyor.
Öne çıkanlar
- AB üye ülkeleri, Macaristan vetosunun 2023 baharından bu yana bloke ettiği Avrupa Barış Fonu'ndan 6,6 milyar avronun Ukrayna için serbest bırakılması koşullarında anlaştı.
- Kararı AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas 25 Eylül'de X hesabından duyurdu.
- 900 milyon avro AB Ukrayna Askeri Yardım Misyonu'na (EUMAM Ukraine) ayrılacak.
- 1 milyar avro yeni ortak askeri teçhizat alımı için ayrılacak.
- 4,7 milyar avro, Ukrayna'ya daha önce askeri yardım sağlamış AB üye ülkelerine geri ödeme olarak ayrılacak.
- Kesin kararın AB savunma bakanlarının önümüzdeki Pazartesi günkü AB Konseyi toplantısında resmen onaylanması gerekiyor.
- Bazı AB üye ülkeleri (İsveç ve Almanya dahil) geri ödeme paylarını Ukrayna'ya yönlendireceklerini açıkladı.
Neden önemli
Anlaşma, Macaristan'ın 2023 baharından bu yana uyguladığı veto nedeniyle bloke edilen büyük bir askeri yardım diliminin önünü açıyor ve Ukrayna'nın Savunma Bakanlığında bildirilen 27 milyar dolarlık bütçe açığının hafifletilmesine yardımcı olabilir. Karar ayrıca Viktor Orbán'ı seçimlerde yenilgiye uğratan yeni Macaristan Başbakanı Péter Magyar'ın veto'yu kaldırmasıyla AB içindeki önemli bir anlaşmazlık noktasını da ortadan kaldırıyor. Kallas'ın ifade ettiği şekliyle, hâlâ Rusya'nın hibrit baskısı altında bulunan AB'nin Ukrayna'ya savunma desteğini artırma istekliliğinin sürdüğüne işaret ediyor.
Ne oldu
25 Eylül 2026'da AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, X hesabından AB üye ülkelerinin Avrupa Barış Fonu'ndan (EPF) Ukrayna için 6,6 milyar avroluk fonun serbest bırakılmasına ilişkin koşullarda anlaşmaya vardığını duyurdu. Fonun dağılımı şu şekilde belirlendi: 900 milyon avro AB Ukrayna Askeri Yardım Misyonu'na (EUMAM Ukraine), 1 milyar avro yeni ortak askeri teçhizat alımına ve 4,7 milyar avro daha önce Ukrayna'ya askeri yardım sağlamış AB üye ülkelerine geri ödemeye ayrılacak. Anlaşma şu an siyasi bir uzlaşı niteliğinde; fonların fiilen serbest bırakılabilmesi için AB Konseyi'nin dağıtım mekanizmasını resmen kuran yasal düzenlemeleri kabul etmesi gerekiyor. Kesin kararın AB savunma bakanlarının önümüzdeki Pazartesi günkü toplantıda alınması bekleniyor.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna medyası anlaşmayı, AB'nin Ukrayna'ya askeri desteğinde önemli bir ilerleme olarak sunuyor ve 'blokenin kalkması', 'anlaşma', 'savunmaya ayrılıyor' gibi terimleri öne çıkarıyor. Ukrayna kaynakları, Macaristan'da hükümet değişikliğinin anlaşmayı mümkün kıldığını vurguluyor ve Kallas'ın 'Rusya için kötü haber' çerçevesini benimseyerek haber veriyor. Ukrayna'daki yayınlar, EPF serbest bırakılmasının Ukrayna Savunma Bakanlığının bütçe açığı ve insansız hava aracı tedarukiyle bağlantısını öne çıkarıyor.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna dışındaki tek kaynak olan Hong Kong merkezli South China Morning Post, aynı temel kararı aktarıyor ancak başlığında tutarı 7,5 milyar ABD doları olarak belirtirken diğer tüm kaynaklar tutarı 6,6 milyar avro ve Avrupa Barış Fonu olarak aktarıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
İngilizce Hong Kong kaynağı (South China Morning Post) başlığında tutarı 7,5 milyar ABD doları olarak çerçevelerken, diğer tüm kaynaklar tutarı Avrupa Barış Fonu'ndan 6,6 milyar avro olarak aktarıyor. Ayrıca, Almanya bloke edilen 6,6 milyar avronun tamamının Ukrayna'ya aktarılmasını önermiş, ancak Haziran ayında Polonya bu teklife karşı çıkarak fondan sağladığı 450 milyon avroluk yardımın tam geri ödemesini talep etmişti; anlaşma bu iki pozisyon arasında bir uzlaşma olarak şekillendi.
Arka plan
Avrupa Barış Fonu (EPF), ortak dış ve güvenlik politikası alanında faaliyetleri finanse etmek amacıyla Mart 2021'de kurulan, 17 milyar avroluk bütçe dışı bir AB enstrümanıdır. Rusya'nın Şubat 2022'deki Ukrayna'ya yönelik tam kapsamlı işgalinden sonra EPF, saldırı altındaki bir üçüncü ülkeye ölümcül silah sevkiyatını finanse etmek için ilk kez kullanıldı. EPF'den yapılan ödemeler tüm AB üye ülkelerinin oybirliğini gerektiriyor. Ukrayna'ya yönelik EPF fonları, 2023 baharından bu yana Viktor Orbán'ın başbakanlığındaki Macaristan'ın vetosu nedeniyle bloke edilmişti. Macaristan'ın yeni Başbakanı Péter Magyar, Orbán'ı seçimlerde yenerek vetoyu bir kampanya vaadi olarak kaldırdı. 18 Eylül'de Avrupa Komisyonu, insansız hava aracı ve füze alımı için Ukrayna'ya ayrıca 3,3 milyar avro tahsis etti. Ukrayna Savunma Bakanlığının bildirilen 27 milyar dolarlık bütçe açığı insansız hava aracı tedarikini tehdit edebileceğinden, Avrupa Komisyonu ve IMF Ukrayna hükümetiyle olası bir çözüm için görüşmeler yürütüyor.