Brüksel'de dondurulmuş Rus varlıklarını AB'ye devreden yeni mekanizma önerildi
Siyasi yorumcu Hugo Dixon ve ortak yazarlar, Brüksel'deki EPC analiz merkezinde dondurulmuş Rus Merkez Bankası varlıklarını Euroclear ve Clearstream gibi ulusal depo kuruluşlarından özel bir AB çözümleyici aracına aktarmayı öngören bir öneri sundu. Mekanizma, Rusya'nın mülkiyet hakkını şimdilik korurken depo kuruluşlarını Rus davalarından korumayı ve Ukrayna'ya ileride finansman sağlamanın hukuki zeminini oluşturmayı hedefliyor.
Öne çıkanlar
- Siyasi yorumcu Hugo Dixon, Lee Buchheit ve Dalip Singh tarafından Brüksel'deki EPC etkinliğinde sunulan öneri, dondurulmuş Rus Merkez Bankası varlıklarını özel bir AB aracına devretmeyi öngörüyor.
- Aktarım, Euroclear (Belçika), Clearstream (Lüksemburg) ve Fransa ile AB'deki diğer kurumları kapsayacak; hem varlıklar hem de bağlı yükümlülükler depo değişikliği yoluyla taşınacak.
- Rusya'nın mülkiyet hakkı bu aşamada biçimsel olarak korunacak; AB, depo kuruluşlarına ve Belçika'ya olası Rus karşı tedbirlerine karşı tam hukuki ve mali koruma sağlayacak.
- Öneri, Saddam Hüseyin rejiminin düşüşünden sonra Irak Merkez Bankası hesaplarının devrini emsal alıyor; üye devletlerden ayrı ayrı garanti verilmesi ihtiyacını ortadan kaldırdığı savunuluyor.
- AB düzeyinde onaylanırsa mekanizma Birleşik Krallık, Kanada ve Japonya gibi önemli miktarda Rus varlığı tutan ülkelere de açık olacak.
- Ukrayna Maliye Bakanı Serhiy Marchenko, Rus saldırılarının yol açtığı bütçe açığının 'olağanüstü bir zorluk' oluşturduğunu ve dondurulmuş Rus varlıklarının kullanımı fikrinin yeniden ele alınması gerektiğini söyledi.
- 15 Mayıs'ta Moskova tahkim mahkemesi, yaklaşık 200 milyar euroluk dondurulmuş rezervle ilgili Rus Merkez Bankası'nın Euroclear'a açtığı yaklaşık 250 milyar dolarlık davayı lehine sonuçlandırmıştı; Euroclear mahkemenin yetkisini tanımadığını açıklamıştı.
Neden önemli
Öneri, dondurulmuş Rus devlet varlıklarını Ukrayna için hemen müsadere etmeden kullanıma sokmanın yeni bir hukuki yolunu sunuyor; daha önce Avrupa Konseyi bu tür adımları reddetmişti. Mekanizma aynı zamanda Euroclear, Clearstream ve Belçika'yı, Moskova tahkim mahkemesinin Euroclear aleyhine verdiği kararın ardından yoğunlaşan Rus davalarına ve karşı tedbirlerine karşı korumayı amaçlıyor. Ukrayna Maliye Bakanı Serhiy Marchenko, savaş koşullarındaki bütçe açığına dikkat çekerek dondurulmuş varlıkların kullanımı fikrine açık destek verdi.
Ne oldu
Brüksel'deki EPC analiz merkezinde düzenlenen etkinlikte siyasi yorumcu Hugo Dixon ve ortak yazarları Lee Buchheit (Edinburgh Üniversitesi Hukuk Fakültesi Onursal Profesörü) ve Dalip Singh (PGIM Başkan Yardımcısı ve Baş Küresel Ekonomist), dondurulmuş Rus Merkez Bankası varlıklarının Euroclear, Clearstream ve diğer AB depo kuruluşlarından özel bir AB çözümleyici aracına devredilmesini öngören bir öneri sundu. Mekanizmaya göre hem varlıklar hem de bunlara bağlı yükümlülükler depo değişikliği yoluyla taşınacak; Rusya'nın biçimsel mülkiyet hakkı şimdilik korunacak, ancak yükümlülükler doğrudan AB'ye geçeceği için Euroclear'ın acil likidite hatlarına veya özel devlet garantilerine ihtiyacı kalmayacak. AB'nin depo kuruluşlarına ve Belçika'ya olası Rus karşı tedbirlerine karşı tam hukuki ve mali koruma sağlaması gerekecek. Dixon, önerinin daha önce reddedilenlerden farklı olduğunu, üye devlet garantilerine olan ihtiyacı ortadan kaldırdığını ve Saddam Hüseyin sonrası Irak Merkez Bankası hesaplarının devrini emsal aldığını söyledi. Ukrayna Maliye Bakanı Serhiy Marchenko, savaşın yol açtığı bütçe açığının 'olağanüstü zorluk' oluşturduğunu belirterek dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılması fikrinin yeniden ele alınması gerektiğini ifade etti. Arka planda, 15 Mayıs'ta Moskova tahkim mahkemesinin Rus Merkez Bankası'nın Euroclear'a açtığı yaklaşık 250 milyar dolarlık davayı kapalı oturumda kabul etmesi ve Euroclear'ın mahkemenin yetkisini tanımadığını açıklaması yer alıyor.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynakları öneriyi doğrudan Ukrayna'nın çıkarı çerçevesinde sunuyor; Maliye Bakanı Serhiy Marchenko'nun savaş koşullarındaki bütçe açığına yaptığı vurgu haberlerin merkezine yerleştiriliyor. Ukrayna basını öneriyi Putin'i alt etmenin ve Ukrayna'ya finansman sağlamanın bir yolu olarak çerçevelerken, Moskova mahkemesinin Euroclear aleyhine verdiği kararı yeni AB düzeyindeki mekanizmanın acilen gerekli olduğuna dair kanıt olarak sunuyor. Üç Ukrayna kaynağı da Ukrinform'un aktardığı Dixon'ın açıklamalarını bağımsız kaynak olmaksızın tekrarlıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Dixon'ın girişimin birkaç AB üye devleti ve Avrupa Parlamentosu üyesi tarafından desteklendiğini söylemesiyle, Ukrinform'a kendisine sorulduğunda Belçika hükümetinden henüz bir geri bildirim almadıklarını belirtmesi arasında belirgin bir tutarsızlık bulunuyor. Bu durum, destek iddiasının somut bir kurumsal onaydan ziyade siyasi düzeyde ön görüşmelere dayandığını gösteriyor.
Arka plan
15 Mayıs'ta Moskova tahkim mahkemesi, Aralık 2025'te açılan ve yaklaşık 18,17 trilyon ruble (piyasa kuruna göre yaklaşık 250 milyar dolar, davanın açıldığı tarihteki kurla yaklaşık 230 milyar dolar) tutarındaki Rus Merkez Bankası davasını kapalı oturumda kabul etti; bu tutar Rusya federal bütçesinin yaklaşık yarısına denk geliyor. Talep dondurulmuş fonları, yaptırıma uğrayan menkul kıymetlerin değerini ve kaybedilen kârları kapsıyor. Euroclear mahkemenin yetkisini tanımadığını açıkladı. Dixon'ın önerisi, Saddam Hüseyin rejiminin düşüşünden sonra Irak Merkez Bankası hesaplarının devrini emsal alıyor; önceki AB önerileri ise üye devletlerden bireysel garantiler gerektiriyordu ve bu durum ciddi anlaşmazlıklara yol açmıştı.