Güney Kore, Kuzey Koreli savaş esirlerinin ifşası nedeniyle Ukrayna büyükelçisini geri çağırdı

Neden önemli

Kriz, Ukrayna-Güney Kore ilişkilerinde ciddi bir bozulmaya işaret ediyor ve kilik bir Asya ortağıyla gelecekteki askeri olmayan yardım ve diplomatik koordinasyonu etkileyebilir. Kuzey Kore'nin Rusya savaşına asker göndermesi, Güney Kore ile ikili bir yarılmaya dönüşerek Pyongyang'ın savaştaki rolünün diplomatik ağırlığını artırıyor. Büyükelçinin geri çağrılması, Güney Kore'den Rusya'ya yönelik iddia edilen yakıt sevkiyatlarına ilişkin ayrı bir yaptırım anlaşmazlığıyla aynı zamana denk geliyor ve siyasi krize ekonomik uyum boyutu ekliyor.

Ne oldu

Güney Kore Dışişleri Bakanlığı 8 Ekim'de, başkent Seul ile Kiev arasında iki Kuzey Koreli savaş esirinin Güney Kore'ye nakliyle ilgili diplomatik krize tepki olarak Ukrayna büyükelçisi Park Hee-chang'ın (Park Ki-chan) geri çağrıldığını duyurdu. Geri çağırmanın büyükelçiliğin kapatılması anlamına gelmediği ve büyükelçiliğin faaliyetine devam edeceği belirtildi.

Kriz, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky'nin 23 Eylül'deki BM Genel Kurulu konuşmasında iki Kuzey Koreli esirin Güney Kore'ye nakledildiğini açıklamasının ardından patlak verdi. Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung, Ukrayna'yı gizlilik anlaşmasını ihlal etmekle suçladı ve resmi özür talep etti; Ukrayna Cumhurbaşkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı böyle bir anlaşmanın varlığını reddetti. 6 Ekim'de Güney Kore Dışişleri Bakanı Cho Hyun, Ukraynalı mevkidaşı Andriy Sybiha'dan özür mesajı aldığını ancak bunun Seul'un beklentilerini karşılamadığını söyledi; Ukrayna Dışişleri Bakanlığı ise Sybiha'nın özür dilmediğini, yalnızca durumun kamuoyuna yansıyan bir diplomatik anlaşmazlığa dönüşmesinden duyduğu üzüntüyü dile getirdiğini bildirdi.

Ayrı bir tartışmada Ukrayna Cumhurbaşkanı'nın yaptırım politikası danışmanı Vladyslav Vlasyuk, The Guardian'a atıfta bulunarak Temmuz-Ağustos aylarında yaptırım altındaki tankerlerle Güney Kore'den Rusya'ya 176.000 tondan fazla yakıt sevk edildiğini ve Seul'un Moskova'nın yakıt açığını kapatmasına katkıda bulunduğunu öne sürdü. Güney Kore Cumhurbaşkanlığı sözcüsü Kang Yu-jeong iddiaları "kabul edilemez" ve "gerçeğe aykırı" diyerek reddetti; bir Güney Kore Ulusal Güvenlik Ofisi yetkilisi ise Ağustos 2025-Ağustos 2026 dönemine ait resmi ticaret istatistiklerinin Güney Kore'den Rusya'ya dizel, benzin veya jet yakıtı ihracatı kaydetmediğini ve söz konusu yakıt türlerinin Rusya'ya yönelik 1.402 maddelik ihracat kısıtlaması listesinde yer almadığını belirtti.

Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor

Alman, Hong Kong merkezli İngilizce, ABD/İngiltere ve Fransız yayınlar başyazılarında büyükelçinin geri çağrılmasını ve diplomatik krizi ön plana çıkararak, esirlerin ifşası ve özür konusunda her iki tarafın tutumunu taraf tutmadan aktardı. Alman ve Fransız yayınlar, krizi Güney Kore-Ukrayna ilişkilerinde işbirliğini zorlaştırabilecek endişe verici bir bozulma olarak çerçevelerken, İngilizce yayınlar Seul'un "beklentileri karşılamayan özür" söylemini öne çıkardı. Bazı uluslararası haberler, Güney Koreli yetkililerin Ukrayna'nın kamuya açıklamayı önceden diplomatik kanallardan bildirdiği yönündeki açıklamasına yer verirken, Ukrayna'nın gizlilik anlaşmasının varlığını reddetmesiyle karşıtlık oluşturdu. Ukraynalı olmayan yayınlar genel olarak yakıt-yaptırım iddialarına Güney Kore hükümetinin reddiyesine ve resmi ticaret istatistikleri savunmasına daha fazla yer ayırdı.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Taraflar arasında dört temel anlaşmazlık bulunmaktadır. İlk olarak, Güney Kore Ukrayna'nın esirlerin nakli konusundaki gizlilik anlaşmasını ihlal ettiğini öne sürerken, Ukrayna Cumhurbaşkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı böyle bir anlaşmanın var olduğunu reddetti. İkinci olarak, Güney Kore Dışişleri Bakanı Cho Hyun, Ukraynalı mevkidaşı Andriy Sybiha'dan özür mesajı aldığını ancak bununun Be Seul'un beklentilerini karşılamadığını söyledi; Ukrayna Dışişleri Bakanlığı ve sözcüsü Heorhiy Tykhyi ise Sybiha'nın özür dilmediğini, yalnızca tartışmanın kamuoyuna yansımasından duyduğu üzüntüyü dile getirdiğini bildirdi. Üçüncü olarak, Güney Kore tarafından Korea JoongAng Daily'ye aktarılan ve üst düzey bir Güney Kore Cumhurbaşkanlığı yetkilisine dayandırılan bilgiye göre, Ukrayna kamuya açıklamayı diplomatik kanallardan önceden bildirmiş ve anlayış istemişti; Ukrayna Cumhurbaşkanlığı ise yalnızca nakilin olgusunu açıkladığını, sürecin ayrıntılarını vermediğini ve bunun ötesinde bir uyarıda bulunmadığını ima etti. Dördüncü olarak, Ukrayna Cumhurbaşkanı'nın yaptırım politikası danışmanı Vladyslav Vlasyuk, The Guardian'a dayanarak Temmuz-Ağustos aylarında yaptırım listesindeki tankerlerle Güney Kore'den Rusya'ya 176.000 tondan fazla yakıt sevk edildiğini öne sürdü; Güney Kore Cumhurbaşkanlığı bunu kabul edilemez ve gerçeğe aykırı bularak reddetti ve bir Ulusal Güvenlik Ofisi yetkilisi, Ağustos 2025-Ağustos 2026 dönemine ait resmi ticaret istatistiklerinin Güney Kore'den Rusya'ya dizel, benzin veya jet yakıtı ihracatı kaydetmediğini belirtti.

Arka plan

İki Kuzey Koreli asker, Ocak 2025'te Rusya'nın Kursk bölgesinde Rusya saflarında savaşırken Ukrayna güçleri tarafından esir alındı ve Güney Kore, anılan kişileri Anayasa'sı kapsamında Güney Kore vatandaşı sayarak 2025'ten bu yana nakillerini talep ediyor. Temmuz ayında Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung, Ukrayna'ya 100 milyon dolarlık yardım paketi taahhüt etti; Güney Kore, 2022'den bu yana 445 milyon dolarlık insani yardım sağlarken ölümcül silah tedarik etmeme politikasını sürdürüyor. Ukrayna, askerlerin yazılı onayı ve iki ülke lideri arasındaki anlaşmanın ardından iki esiri Eylül 2025 ortasında Güney Kore'ye teslim etti. Rusya Dışişleri Bakanlığı, Güney Kore'nin Ukrayna'ya silah sağlaması halinde "başka çaresi kalmayıp misilleme yapmak zorunda kalacağı" konusunda uyarıda bulunmuştu.