Ukrayna kabineden askerlikten muafiyet (bronyuvannya) kurallarını sıkılaştıran tasarı hazırlığı
Halk milletvekili Yaroslav Zheleznyak, 12 Ekim Pazartesi günü Telegram kanalında Bakanlar Kurulunun seferberlik dönemi muafiyet (bronyuvannya) yönetmeliğinde değişiklikler hazırladığını duyurdu. Taslak, savunma sanayii ve enerji sektöründe çalışanlar için muafiyet kotasını yüzde 100'den en fazla yüzde 85'e, belediye hizmetleri için ise yüzde 75'ten yüzde 60'a indirmeyi öngörüyor. Kurulması öngörülan 17 kişilik bir Koordinasyon Merkezi, SBU, GUR, Dış İstihbarat Servisi ve Ulusal Polis temsilcilerinden oluşacak ve "kritik önemdeki işletme" statüsünü verecek ya da iptal edebilecek.
Öne çıkanlar
- Milletvekili Yaroslav Zheleznyak, Bakanlar Kurulunun seferberlik ve savaş döneminde yedek askerlerin ertelenmesine ilişkin kararnameye değişiklikler hazırladığını bildirdi.
- Taslak metin 9 Ekim'de dağıtıldı; Zheleznyak bunu 12 Ekim'de Telegram kanalında yayımladı.
- Savunma sanayii ve enerji sektöründe muafiyet oranı yüzde 100'den en fazla yüzde 85'e düşürülecek.
- Isıtma, su ve çöp toplama gibi belediye hizmetlerinde oran yüzde 75'ten yüzde 60'a inecek.
- Öğrenci, bakıcı ve üç çocuk babası gibi erteleme hakkı olan çalışanlar yüzde 50 hesaplamasına dahil edilmeyecek.
- Hükümet bünyesinde 17 kişilik Koordinasyon Merkezi kurulacak; SBU, GUR, Dış İstihbarat Servisi ve Ulusal Polis temsilcilerinden oluşacak.
- Merkezin kararlarına karşı süre, ölçüt ve itiraz mekanizması öngörülmüyor; taslak için kamuoyu istişaresi planlanmıyor.
Neden önemli
Tasarı, savaş dönemi ekonomisi için kritik sayılan sektörlerde muafiyetten yararlanan çalışan sayısını azaltmayı ve muafiyet veren mekanizmaları güvenlik servisleri ile istihbaratın denetimine daha açık hale getirmeyi hedefliyor. Koordinasyon Merkezi'nin kararlarına itiraz yolu öngörülmemesi ve kamuoyu istişaresi yapılmaması, muafiyet sisteminin nasıl işleyeceğine ilişkin belirsizlik ve tartışma yaratıyor.
Ne oldu
Halk milletvekili Yaroslav Zheleznyak (Golos partisi, Verkhovna Rada Maliye Komitesi Başyardımcısı), 12 Ekim Pazartesi günü Telegram kanalında Bakanlar Kurulunun seferberlik dönemi erteleme (bronyuvannya) kurallarını değiştiren bir taslak hazırladığını yazdı. Zheleznyak, kaynaklarının taslağı kendisine sağladığını ve metnin 9 Ekim'de dağıtıldığını belirtti. İki hükümet kaynağı, konuyla ilgili kamuoyu önünde konuşma yetkileri olmadığı için anonim kalmak koşuluyla değişikliklerin gerçekten yetkililer tarafından görüşüldüğünü doğruladı; taslağın 13 Ekim sabahı kabine toplantısında ele alınabileceği bildirildi.
Taslak, sektörlere göre yeni tavanlar getiriyor: savunma sanayii ve enerji şirketlerinde muafiyet yüzde 100'den en fazla yüzde 85'e, ısıtma, su ve çöp toplama gibi belediye hizmetlerinde ise yüzde 75'ten yüzde 60'a iniyor. Öğrenci, bakıcı ve üç çocuk babası gibi erteleme hakkı olanlar yüzde 50 kota hesabına dahil edilmeyecek. Mevcut durumda 100 çalışan ve 50 muafiyet varsa, değişiklik sonrası 80 çalışan ve 40 muafiyete düşecek.
Taslakta ayrıca hükümet bünyesinde SBU, GUR (Askeri İstihbarat), Dış İstihbarat Servisi ve Ulusal Polis temsilcilerinden oluşan 17 kişilik bir Koordinasyon Merkezi kurulması öngörülüyor. "Kritik önemdeki işletme" statüsü yalnızca bu merkezin tavsiyesiyle alınabilecek ve merkez bu statüsü iptal etme yetkisine sahip olacak. Merkezin kararlarına karşı süre, ölçüt ve itiraz yolu öngörülmüyor. Tüm bakanlıklar ve bölgesel devlet idareleri 20 Ekim'e kadar sektörel kritiklik ölçütlerini gözden geçirecek. Daha önce verilmiş muafiyetler taslakta ele alınmıyor ve kamuoyu istişaresi planlanmıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Hükümetin hangi yönde hareket ettiği konusunda farklı sinyaller var. Savunma Bakanı Yevheniy Khmara, savunma sanayii çalışanlarının seferberlikten mümkün olan en geniş ölçüde muaf tutulmasından yana olduğunu açıkladı. Ancak Zheleznyak'ın yayımladığı taslak, aynı sektörde muafiyet oranını yüzde 100'den en fazla yüzde 85'e indirmeyi öngörüyor; bu da savunma bakanlığının tercihiyle taslak arasında bir ayrışmaya işaret ediyor.
Arka plan
Ukrayna'da mevcut çerçeve, "kritik önemde" statüsü verilmiş işletmelerde çalışanlar da dahil bazı kategorilerdeki çalışanların seferberlik kapsamı dışında tutulmasına (bronyuvanna) olanak tanıyor. Taslakta Eylül ayı itibarıyla ülke genelinde yaklaşık 1,4 milyon kişinin seferberlikten muaf tutulduğu, en büyük muafiyet sayısının işleme sanayinde olduğu belirtiliyor.