Zelensky, AB liderler zirvesinde: AB'den enerji, hava savunması ve 2026-2027 finansmanı talebi

Neden önemli

Bu zirve, tam ölçekli savaşın en zorlu kışlarından birine girilirken Ukrayna'ya AB mali, askeri ve enerji desteğinin koordinasyonu için ana platform oldu. AB liderleri, savaş bitene kadar Rusya'ya yaptırımların süreceğini ve yeni bir yaptırım paketi hazırlandığını açıkça taahhüt etti; bu tutum, Washington'ın Moskova'ya yönelik ayrı bir yaklaşım benimsediği ortamda Kiev'e siyasi destek sinyali verdi. Aynı zamanda toplantı, dondurulmuş Rus merkez bankası varlıklarının Ukrayna için kullanılması ve önerilen 100 milyar euro'luk kredi paketinin nasıl yapılandırılacağı konusunda üye ülkeler arasındaki çözülmemiş anlaşmazlıkları da açığa çıkardı. Zirve, ABD ile Ukrayna arasındaki yeni gerilim — Trump'ın Rus rafinerilerine yapılan saldırılar nedeniyle Zelensky'yi eleştirmesi ve ABD'nin Rus dizeliyle ilgili yaptırım gevşetme anlaşması — gölgesinde gerçekleşti.

Ne oldu

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky, 16 Ekim'de Brüksel'deki AB liderler zirvesinin ikinci gününe katıldı. Müzakerelerin başlamasından önce Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile birlikte gazetecilere açıklama yaptı. Costa, Ukrayna'ya desteğin azaltılması veya yaptırımların yumuşatılması için doğru zaman olmadığını, AB desteğinin eskisi kadar güçlü kaldığını ve Rusya üzerindeki baskının artırılması gerektiğini söyledi; Zelensky'ye hitaben "Ukrayna'nın geleceğinin AB üyesi olarak şekilleneceğini" belirtti. Von der Leyen, AB'nin ABD Başkanı Donald Trump'ın enerji ateşkesi girişimini desteklediğini ancak Rusya'nın buna uymayıp tırmandırdığını ve Rusya savaşı bitirene kadar yaptırımların kaldırılmayacağını söyledi.

Zelensky, gündemin ana maddesinin Ukrayna'nın enerji ihtiyaçları olduğunu, savaşı bir an önce bitirmek istediklerini ancak Moskova'dan barış sinyali görmediğini söyledi. Kış hazırlığını ana öncelik olarak nitelendirerek enerji, hava savunması ve finansmanı kapsayan bir "kış paketi" sundu; Ukrayna'nın 2026'nın yanı sıra 2027 için de ek hava savunma sistemlerine ve finansmana ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Ukrayna'nın ek finansman ihtiyacı 2026 için yaklaşık 70 milyar euro olarak tahmin ediliyor; Maliye Bakanı Serhiy Marchenko 2027 için bütçe açığının 78 milyar dolara ulaşabileceği uyarısında bulundu. Costa, Ukrayna'nın AB üyelik müzakerelerinde yakın zamanda iki yeni kümenin açıldığını ve von der Leyen de yıl sonuna kadar kalan iki kümenin açılmasının hedeflendiğini belirtti; Komisyon, reformlarda bir yavaşlama tespit edildiğini ve bunun bütçe destek taksitleri için de gerekli olduğunu söyledi.

Hollanda Başbakanı Rob Jetten, Ukrayna'ya belirgin mali destek veren devlet sayısının yetersiz olduğunu belirterek Hollanda'nın en büyük beş destekçi arasında yer aldığını söyledi. Letonya Başbakanı Andris Kulbergs, Umman Boğazı'ndaki durumun Rusya'nın askeri gücüne "nefes" sağladığını ve dondurulmuş Rus varlıklarının Ukrayna için kullanılması gerektiğini savundu. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Ukrayna'nın parasının tükenmekte olduğunu ve dondurulmuş varlıkların en belirgin finansman kaynağı olduğunu söyledi. Belçika Başbakanı Bart De Wever ise dondurulmuş Rus varlıklarının tartışılmasına kesin olarak karşı çıkarak bunların tarihsel olarak sadece çatışma sonrası anlaşmalar kapsamında kullanıldığını, mevcut düzenlemenin de bu konuda oybirliği gerektirdiğini söyledi. Çek Başbakanı Andrej Babiş, Trump'ın Putin'le ilişkisini eleştirerek önerilen 100 milyar euro'luk kredinin AB'nin çok yıllı bütçesinin dışında kalması gerektiğini ve Çek Cumhuriyeti'nin bu parayı garanti etmeyeceğini söyledi.

Zirve, ABD ile Ukrayna arasındaki yeni gerilim gölgesinde gerçekleşti: Trump, Zelensky'yi Rus rafinerilerine yapılan saldırılar nedeniyle eleştirip bunların durdurulmasını isterken, Washington Rus dizeline ilişkin anlaşma kapsamında ABD yaptırımlarını geçici olarak gevşetti — bu adım Avrupa'da ek petrol gelirlerinin Rusya'nın savaşı sürdürmesine imkan vereceği endişesiyle karşılandı. Zelensky, Brüksel'de Avrupa ülkelerinin Ukrayna çıkarlarını önceliklendiren ayrı bir diplomatik format üzerinde çalıştığını söyledi.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna kaynakları, Zelensky'nin zirvedeki yüz yüze mesajını öne çıkardı: gündemi, önümüzdeki kış için Ukrayna'nın enerji ihtiyaçları etrafında çerçeveledi, enerji, hava savunması ve finansmanı kapsayan bir "kış paketi" sundu ve hem 2026 hem 2027 için finansman talep etti. Haberler, AB desteğinin süreceğine dair taahhütleri, yeni üyelik müzakere kümelerinin açılması, hazırlanmakta olan 22. yaptırım paketi ve Costa'nın Zelensky'ye AB üyeliği konusundaki kişisel güvencesi gibi AB kurumsal adımlarını vurguladı. Ukrayna basını, Washington ile diplomatik gerilime — Trump'ın Rus rafinerilerine yapılan saldırılar nedeniyle Zelensky'yi eleştirmesi ve ABD-Rusya dizel anlaşmasının yaptırımları gevşetmesi — ve Zelensky'nin Avrupa ülkelerinin öncelikle Ukrayna çıkarlarını temsil edecek ayrı bir müzakere formatı üzerinde çalıştığı yönündeki sözlerine dikkat çekti; kapalı oturumda Avrupalı muhataplarından yalnızca destek duyduğunu, eleştiri almadığını aktardı. Ukrayna kaynakları ayrıca Zelensky'nin dondurulmuş Rus varlıklarının iadesinin Moskova'nın hedeflerinden biri olduğu uyarısını ve daha önce AB liderlerinin aldığı 90 milyar euro'luk kredi kararına atıfla yıllık 45 milyar euro'luk destek beklentisini öne çıkardı; Maliye Bakanı Marchenko'nun dondurulmuş varlıkların olası 78 milyar dolarlık 2027 bütçe açığını karşılamak için kullanılması çağrısı da aktarıldı.

Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor

Hong Kong merkezli İngilizce yayın, Zelensky'nin savaş çabasını sürdürmek için 79 milyar dolarlık ek finansman talebini ön plana çıkardı. Hem Ukrayna hem Ukrayna dışı kaynaklar aynı AB kurumsal mesajını aktardı — Costa ve von der Leyen, yardımı kesmenin ya da yaptırımları gevşetmenin zamanı olmadığını ve Rusya'nın Trump'ın enerji ateşkesi girişimine uymadığını yineledi — ancak çerçeveleme Zelensky'nin iç siyasi mesajından çok AB'nin Kiev'e ve Moskova'ya yönelik mesajı üzerinde yoğunlaştı. Setteki tek Ukrayna dışı makale, dondurulmuş varlıklar ya da kredi yapısı konusundaki AB içi anlaşmazlıklara değinmezken, Ukrayna kaynakları bu bölünmeleri zirvenin merkezi gerilimi olarak öne çıkardı.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

AB ülkeleri dondurulmuş Rus merkez bankası varlıklarının Ukrayna için kullanılıp kullanılmayacağı konusunda anlaşmazlık içinde: Belçika Başbakanı Bart De Wever, konunun tartışılmasına kesin olarak karşı çıkarak dondurulmuş varlıkların tarihsel olarak yalnızca çatışma sonrası anlaşmalar kapsamında kullanıldığını savundu; Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen dondurulmuş varlıkları en belirgin finansman kaynağı olarak nitelendirdi; Letonya Başbakanı Andris Kulbergs ise bu varlıkların Ukrayna için kullanılması gerektiğini söyledi. Üye ülkeler Ukrayna'ya mali desteğin ölçeği ve yük paylaşımı konusunda da farklılaştı: Hollanda Başbakanı Rob Jetten belirgin mali destek veren devlet sayısının yetersiz olduğunu ve Hollanda'nın en büyük beş donör arasında olduğunu söylerken, Çek Başbakanı Andrej Babiş önerilen 100 milyar euro'luk kredinin AB'nin çok yıllı bütçesinin dışında kalması gerektiğini ve Çek Cumhuriyeti'nin bu parayı garanti etmeyeceğini belirtti. Erken haberler, Ukrayna finansmanı ve Rus varlıkları konusunda konsensüs eksikliği nedeniyle zirvenin bu başlıklarda karar üretmeyeceğini aktardı.

Arka plan

Ukrayna'nın ek finansman ihtiyacı 2026 için yaklaşık 70 milyar euro olarak tahmin ediliyor; Ukrayna Maliye Bakanı Serhiy Marchenko, 2027 için bütçe açığının 78 milyar dolara ulaşabileceği uyarısında bulundu. AB üyelik müzakereleri, son açılan iki ek küme ile ilerledi; Avrupa Komisyonu yıl sonuna kadar kalan iki kümenin açılmasını hedeflerken, bütçe destek taksitlerini de etkileyen Ukrayna'daki reform hızında bir yavaşlama olduğunu belirtti. Avrupa Komisyonu Rusya'ya yönelik 22. yaptırım paketini hazırlıyor; Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha, Moskova üzerindeki baskının yaptırımlar, dondurulmuş varlıkların kullanımı, izolasyon ve teknoloji ihracat kısıtlamaları yoluyla artırılması gerektiğini kamuoyu önünde savundu.