ABD özel temsilcileri Moskova ve Kiev'i ziyaret edecek; Zelenski karşılıklı hava sessizliği çağrısı yaptı
ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in 5 Eylül'de Moskova'ya, 6 Eylül'de ise Kiev'e giderek savaşı sona erdirme önerisi taşıyacağı açıklandı. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, müzakerelerin güvenli geçmesi için Rus hava sahasının 'normal işleyişini' sağlayacaklarını ve ziyaret süresince hava saldırısı düzenlemeyeceklerini duyurdu; Rusya'ya da aynı karşılığı vermesi çağrısında bulundu.
Öne çıkanlar
- ABD özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, 5 Eylül'de Moskova'ya, 6 Eylül'de Kiev'e gidecek.
- Donald Trump, temsilcilerin Moskova ve Kiev'e 'savaşı sona erdirme önerisi' götürdüğünü söyledi.
- Zelenski, Ukrayna'nın ziyaret süresince Rusya'ya hava saldırısı düzenlemeyeceğini açıkladı.
- Zelenski, müzakerelerin güvenliği için Rusya'dan da karşılıklı sessizlik talep etti.
- Kiev ziyareti, Witkoff ve Kushner'in Trump'ın mevcut başkanlığı döneminde Ukrayna'ya ilk seyahati olacak.
- ABD tarafı, New York Times'a göre Ukrayna'dan Moskova ve Rus enerji altyapısına yönelik drone saldırılarını durdurmasını, Rusya'dan da Kiev'e füze saldırılarını durdurmasını istedi.
- Ukrayna Savunma Kuvvetleri'ne 5 Eylül 00:00 ile 8 Eylül 23:59 arasında cephe hattında ateşkes sessizliği emri verildiği bildirildi.
Neden önemli
Trump'ın mevcut başkanlığında ABD özel temsilcilerinin Kiev'e ilk kez gidecek olması, ABD öncülüğündeki barış çabalarının bir sonraki aşamasını şekillendirebilir. Zelenski'nin ziyaret süresince hava saldırısı düzenlememe yönündeki tek taraflı taahhüdü, cephe hattında ve havada kırılgan bir yumuşama penceresi yaratıyor. Trump'ın temsilcilerin somut bir savaşı bitirme önerisi taşıdığını kamuoyu önünde doğrulaması, Moskova ve Kiev görüşmelerinin riskini artırıyor. Ziyaret, ABD'nin Kiev ayağını dahil edip etmeme konusunda haftalarca süren tereddütlerin ardından ve Rusya'nın Kiev ayağını caydırmaya yönelik girişimleri haberleri arasında gerçekleşiyor.
Ne oldu
Başkan Volodimir Zelenski, 4 Eylül Cuma akşamı yaptığı konuşmada, ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in önümüzdeki günlerde Moskova'ya, pazar günü ise Kiev'e gideceğini doğruladı. Zelenski, Ukrayna'nın 'Rus hava sahasının normal işleyişini' sağlayacağını ve müzakerelerin güvenli geçmesi için ziyaret süresince hava saldırısı düzenlemeyeceğini açıkladı; Rusya'dan da aynı karşılığı vermesini, yani kendi hava saldırılarından da uzak durmasını istedi. Trump, gazetecilere Witkoff ve Kushner'in 'savaşı sona erdirme önerisi' taşıdığını söyledi. Axios, ABD'li yetkililere dayandırarak temsilcilerin 5 Eylül'de Kremlin'de Vladimir Putin'le görüşeceğini, 6 Eylül'de Kiev'de Zelenski'yle bir araya geleceğini bildirdi. Kiev ziyareti, Trump'ın mevcut başkanlığında Witkoff ve Kushner'in Ukrayna'ya ilk seyahati olacak. Ukrayna Savunma Kuvvetleri'ne 5 Eylül 00:00 ile 8 Eylül 23:59 arasında cephe hattında ateşkes sessizliği emri verildiği bildirildi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynakları Zelenski'nin 4 Eylül akşam konuşmasındaki onayını ve Ukrayna'nın hava saldırısı yapmama taahhüdünü diplomatik bir jest olarak öne çıkarırken, bunu Rusya'dan karşılık görme çağrısıyla birlikte sundu. Zelenski'nin 'Maksimum düzeyde yapıcı ve somut' müzakere hedefini ve 'Onlar bizim için önemli, Rusya için değil' ifadesini öne çıkararak Ukrayna'yı somut görüşmelere hazır konumlandırıyor. Ukrayna yayınları, ABD ile çalışan daha geniş diplomatik ekibin toplantısını, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile yapılan istişareleri aktardı. Ukrayna basını ayrıca ABD temsilcilerinin sürekli Moskova'ya gidip Kiev'e hiç uğramamasının Zelenski'nin daha önce 'saygısızlık' diye nitelediği duruma dikkat çekti. Bazı Ukrayna kaynakları, aynı güne denk gelen SBU binasına yapılan Rus drone saldırısını da aktararak Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha'nın Rusya'ya baskının artırılması ve ABD Temsilciler Meclisi'nden Rusya'ya yaptırım tasarısının geçirilmesi çağrısını aktardı.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Axios, The New York Times ve Kyiv Independent'a atfedilen uluslararası haberler, hava sessizliği düzenlemesini Zelenski'nin gönüllü jestinden farklı biçimde, ABD'nin (ABD'li yetkililere göre) Ukrayna'dan Moskova ve Rus enerji altyapısına yönelik drone saldırılarını durdurmasını, Rusya'dan da Kiev'e füze saldırılarını durdurmasını istediği daha mübadele odaklı bir çerçevede sunuyor. Uluslararası yayınlar, ziyaretin haftalarca sallantıda olduğunu ve 4 Eylül'de bir noktada Witkoff'un Kiev'e güvenlik endişeleri nedeniyle Kiev ayağının belirsizleştiğini, kaynakların 'Ruslar onların buraya, Kiev'e gelmelerini istemiyor' dediğini öne çıkardı. Haberler, Trump'ın 'iki harika müzakereci', başarı için 'iyi bir şans', Zelenski ile Putin'in 'birbirinden nefret ettiği' ve Putin'in NATO topraklarına saldırmayacağı yönündeki kendi ifadelerini hikayenin merkezine yerleştirdi. Trump'ın 'savaşı sona erdirme önerisi'nin ayrıntılarını açıklamadığı ve sekiz savaşı sona erdirmesine rağmen Nobel Barış Ödülü almadığı yönündeki esprisini de aktardılar. Bazı yayınlar, paralel istihbarat hattına dikkat çekerek CIA Direktörü John Ratcliffe'ın 25 Ağustos'ta Moskova'ya yaptığı habersiz ziyareti ve NYT kaynaklı ABD-Rus istihbarat kanallarının Witkoff-Kushner hattıyla paralel çalıştığı yönündeki haberleri not düştü.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kiev ayağının yapılıp yapılmayacağı konusunda haberler ayrışıyor: Kyiv Independent, 4 Eylül'de Witkoff'un güvenlik endişeleri nedeniyle Kiev ziyaretinin belirsizleştiğini, kaynakların 'Ruslar onların buraya, Kiev'e gelmesini istemiyor' dediğini aktardı; Financial Times muhabiri Christopher Miller, temsilcilerin haftalarca Kiev'e gitme konusunda tereddüt ettiğini bildirdi. Zelenski'nin 4 Eylül akşamı yaptığı onay açıklaması ise ziyaretlerin planlandığı şekilde ilerlediğini gösterdi, ancak 'alternatif plan' haberlerini kamuoyu önünde tekzip etmedi. Hava sessizliği düzenlemesinin çerçevelenmesi konusunda da fark var: Zelenski bunu Ukrayna'nın gönüllü diplomatik taahhüdü olarak sunup Rusya'dan karşılık istedi; The New York Times, ABD'li yetkililere dayandırarak ABD'nin Ukrayna'dan drone saldırılarını durdurmasını, Rusya'dan da füze saldırılarını durdurmasını istediğini yazdı. Savaşın neden bitmediğine ilişkin Trump, Zelenski ile Putin'in 'birbirinden nefret ettiğini' öne sürerek kişisel husumeti engel olarak gösterdi; Zelenski ise amacı 'maksimum düzeyde yapıcı ve somut' bir arayış, gerçek seçeneklerin bulunması olarak çerçeveledi.
Arka plan
Witkoff 2025'te Rusya'da Putin'le beş kez, Kushner'le birlikte iki kez bir araya geldi; bu son ortak görüşmenin Ocak 2026'da olduğu bildirildi. ABD'li müzakereciler Trump'ın mevcut başkanlığında daha önce Ukrayna'yı ziyaret etmemişti. CIA Direktörü John Ratcliffe, 25 Ağustos'ta Moskova'ya habersiz bir ziyaret gerçekleştirdi; bu, beş yıl içinde yapılan ilk ziyaretti ve Witkoff-Kushner hattından ayrı, paralel bir istihbarat kanalı olarak işliyor. Kiev için daha önce Nisan ve Ukrayna Bağımsızlık Günü (24 Ağustos) çevresinde planlanan ziyaretler, aralarında Kiev'e yönelik yoğunlaşan Rus saldırılarının da bulunduğu nedenlerle birçok kez ertelendi. Zelenski 1 Eylül'de Rus hava sahasının ablukaya alındığını açıklarken, müzakereler için belirli aralık ve yönlerde Rus hava sahasının dronlardan arındırılacağını taahhüt etti. Ukrayna Savunma Kuvvetleri birimlerine 5 Eylül 00:00 ile 8 Eylül 23:59 arasında cephe hattında ateşkes sessizliği emri verildiği bildirildi.