Polonyalı aşırı sağcı milletvekili Braun, UPA anıtını parçaladı; soruşturma sürüyor
Polonyalı Avrupa Parlamentosu üyesi ve aşırı sağcı Polonya Tacı Konfederasyonu lideri Grzegorz Braun, Polonya-Ukrayna sınırı yakınındaki Białystok köyündeki UPA askerlerinin gömülü olduğu granit obeliski parti arkadaşı Marcin Miksza ile birlikte tahrip etti. Braun, saldırı görüntülerini X (Twitter) hesabından yayınladı. Polonyalı polis 6 Eylül'de soruşturma başlattı; soruşturma kapsamında anıt ve mezar yerinin tahribi, mala zarar ve olası ulusal temelde nefret suçu da değerlendiriliyor.
Öne çıkanlar
- Polonyalı AP üyesi Grzegorz Braun, parti arkadaşı Marcin Miksza ile Białystok köyündeki granit UPA obeliskini tahrip etti.
- Obelisk, Şubat 1946'da Sovyet NKVD ile çatışmada ölen 41 UPA askerinin gömülü olduğu yerde bulunuyordu.
- Braun saldırı anının görüntülerini X (Twitter) hesabından yayınladı ve obeliskin hemen kaldırılması çağrısında bulundu.
- Polonyalı polis 6 Eylül'de soruşturma başlattı; anıt ve mezar yerinin tahribi, mala zarar ve olası ulusal temelde nefret suçu iddiaları araştırılıyor.
- Polonya İçişleri Bakanlığı sözcüsü Karolina Gałecka, faillerin cezasız kalmayacağını açıkladı.
- Anıt daha önce de vandalizme uğramıştı: 2026 yazında üzerine boya dökülmüş ve kemerli kısmı kesilmişti.
- Ukraynalı tarihçi ve asker Volodymyr Birchak, benzer olayların ardından Ukrayna'nın Polonya tarafına yönelik exhumasyon izinlerini askıya aldığını hatırlattı.
Neden önemli
Görevdeki bir Avrupa Parlamentosu üyesinin bir mezar alanındaki anıtı bizzat tahrip edip bunu videoya kaydederek yayınlaması, seçilmiş yetkililerin hesap verebilirliği açısından soru işaretleri doğuruyor. Olay, Ukrayna'nın AB üyelik sürecinin de siyasi olarak bağlandığı UPA ve Volhinya gibi hassas bir Polonyalı-Ukraynalı tarihsel hafıza mesafesine dokunuyor. Polonya makamları davayı yalnızca mala zarar ve anıt tahribi olarak değil, olası bir ulusal temelde nefret suçu olarak da ele alıyor; Ukraynalı yorumcular ise bunu iki ülke arasındaki exhumasyon izinlerinin askıya alınmasına yol açabilecek bir diplomatik kriz parçası olarak değerlendiriyor.
Ne oldu
Polonyalı Avrupa Parlamentosu üyesi ve aşırı sağcı Polonya Tacı Konfederasyonu lideri Grzegorz Braun, Polonya'nın Lublin Voyvodalığı'nda, Polonya-Ukrayna sınırı yakınındaki Dołhobyczów belediyesine bağlı Białystok köyünde, 41 UPA askerinin 1946'da NKVD ile çatışmada öldüğü yere dikili granit obeliski parti arkadaşı Marcin Miksza ile birlikte çekiç ve balyoz kullanarak kırdı. Braun olayın görüntülerini kendi X (Twitter) hesabından yayınladı; paylaşımında obeliskin "Ukraynalıların Polonyalılara uyguladığı soykırım kurbanlarının anısını aşağıladığı" gerekçesiyle derhal sökülmesini istedi ve anıtın yasadışı biçimde dikildiğini öne sürdü. Polonyalı polis 6 Eylül'de anıt ve mezar yerinin tahribi, mala zarar ve olası ulusal temelde nefret suçu iddialarıyla soruşturma başlattı. Polonya İçişleri Bakanlığı sözcüsü Karolina Gałecka, faillerin cezasız kalmayacağını, polisin delil topladığını ve tanıkları dinlediğini bildirdi. Obelisk, 1990'lardan bu yana mezar alanı olarak vardı; mevcut granit hali 2019'dan beri yerinde duruyordu ve 2026 yazında boya dökülmesi ve kemerinin kesilmesi şeklinde daha önce de vandalizme uğramıştı. Bu önceki eylemi Ukrayna Büyükelçiliği resmen kınamıştı. OKO.press, anıtın dikilme usulü ne olursa olsun mezar alanının Polonya'da yasal koruma altında olduğunu belirterek Braun'ın "yasadışı dikildi" iddiasını tartışmaya açtı.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukraynalı kaynaklar Braun'ı "skandallarıyla bilinen", "Ukrayna düşmanı" ve "ultra-milliyetçi" bir siyasetçi olarak çerçeveledi; manşetlerde aşırı sağcı kimliği, balta/çekiç imgesi ve UPA anıtının tahribi öne çıkarıldı. Yayınlar, 2026 yazındaki önceki vandalizmi, Ukrayna Büyükelçiliği'nin kınama açıklamasını ve Ukraynalı asker-tarihçi Volodymyr Birchak'ın sözleri üzerinden Polonya'ya yönelik askıya alınmış exhumasyon izinlerini vurgulayarak olayı yalıtılmış bir saldırıdan ziyade tekrarlayan bir örüntünün parçası olarak sundular. Yorumlarda ağırlıklı olarak Ukraynalı kaynaklara yer verildi; Polonyalı resmi ya da bağımsız Polonya medyası sesleri ise daha az öne çıktı.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Ukraynalı kaynaklar arasında Braun'ın anıtı tahrip ederken balta/çekiç mi yoksa çekiç/balyoz mu kullandığı konusunda farklılıklar bulunuyor. Aynı olayların güvenilirlik düzeyleri de tekrarlanan anlatımlar arasında değişiyor; özellikle 41 askerlik gömü sayısı, zanlıların gözaltına alınıp alınmadığı ve Volodymyr Birchak'ın exhumasyon izinleri ile onarımlara ilişkin iddiaları farklı güvenilirlik seviyeleriyle aktarılıyor. Girişte sağlanan kaynakların tümü Ukraynalı olduğundan, Ukrayna dışı bir çerçevenin karşılaştırılması mümkün değil.
Arka plan
Tahrip edilen obelisk, Şubat 1946'da Sovyet NKVD ile çatışmada ölen 41 Ukraynalı askerin gömülü olduğu mezar alanında yer alıyordu; mezar alanı 1990'lardan bu yana, granit haliyle 2019'dan beri bulunuyordu. Anıt daha önce en az iki kez vandalizme uğradı: 2026 yazında üzerine boya döküldü ve kemerli kısmı kesildi (bu eylemi Ukrayna Büyükelçiliği resmen kınadı); Braun'ın videosundan kısa süre önce ise granit üzerindeki yazıtlar yine bilinmeyen kişilerce tahrip edildi. Braun, aşırı sağcı Polonya Tacı Konfederasyonu'nun lideri olarak Ukrayna karşıtı ve Rusya yanlısı tutumuyla biliniyor; Aralık 2024'te Sejm'de bir Hanuka menorasını yangın söndürücüyle söndürmesi ve Rusya'nın işgalinden hemen önce Ukrayna'yı destekleyen kararı tek başına reddeden tek milletvekili olması bu sicilin parçası. OKO.press, Polonya'da mezar alanlarının üzerlerine dikilen anıtın idari usullerine bakılmaksızın yasal koruma altında olduğunu bildirerek Braun'ın anıtın yasadışı dikildiği yönündeki iddiasını tartışmaya açtı.