AİHM, Ukraynalı inkassatörlere Macaristan'a karşı açılan altı davayı kayıt altına aldı
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Oschadbank'ın yedi Ukraynalı inkassatörünün Macaristan'a karşı yasa dışı gözaltı ve işkence iddialarıyla açtığı davalardan altısını resmen kayıt altına alarak incelemeye başladı. Yedinci başvurucu için de benzer bir kayıt süreci bekleniyor. Dava, başvuruların 5 Temmuz'da yapılmasının ardından AİHM'in yazılı aşamasının başlangıcında bulunuyor.
Öne çıkanlar
- AİHM, Ukraynalı inkassatörlere ait altı başvuruyu kayıt altına alarak incelemeye başladı; yedinci başvurucu için de benzer süreç bekleniyor.
- Başvurular 5 Temmuz'da yapıldı; AİHM Sekreterliği resmi dava numaralarının atandığını teyit etti.
- İddialar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. maddesi (işkence yasağı) ve 5. maddesi (kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı / yasa dışı gözaltı) kapsamında.
- Başvurucular, Macar makamlarınca yasa dışı gözaltı ve kötü muameleye maruz kaldıklarını ileri sürüyor.
- Davalar şu anda AİHM'in başlangıçtaki yazılı aşamasında bulunuyor.
- Oschadbank, AİHM'in davaları kayıt altına almasının iddiaların hukuki açıdan tartışılabilir olduğuna ve davanın esasının inceleneceğine işaret ettiğini belirtti.
Neden önemli
Dava, Ukrayna'ya ait bir devlet bankası ve çalışanlarının karıştığı iddia edilen olayı uluslararası bir insan hakları forumuna taşıyor. Başvurular, Sözleşme'nin en ağır yükümlülüklerinden ikisini —işkence yasağı ve kişi özgürlüğü hakkını— ilgilendiriyor. Eski Macar Başbakan Viktor Orbán'ın gözaltı emrini kişisel olarak verdiğine ilişkin haberler ön plana çıkıyor; FT, soruşturmanın Orbán'a resmi olarak ilk kez suç isnat edilecek ceza davası olabileceğini yazdı. AİHM kaydı, başvuruların savunulabilir olduğuna dair bir hukuki eşik oluştururken, Mahkeme'nin istatistikleri başvuruların büyük bölümünün bu aşamada elendiğini gösteriyor.
Ne oldu
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Strasbourg'da, Ukraynalı inkassatörlere ait altı başvuruyu kayıt altına alarak incelemeye başladı. AİHM Sekreterliği, 5 Temmuz'da sunulan başvurulara resmi dava numaraları atandığını teyit etti. Başvurucular, Macar yetkili makamlarınca yasa dışı gözaltına alındıklarını ve kötü muameleye maruz kaldıklarını ileri sürüyor; şikâyetler Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. ve 5. maddelerine dayanıyor. Yedinci inkassatöre ait, benzer iddialar taşıyan başvurunun da kayıt altına alınması bekleniyor. Dava şu anda AİHM'in başlangıçtaki yazılı aşamasında bulunuyor. Oschadbank, AİHM'in davaları kayıt altına almasının iddiaların hukuki açıdan tartışılabilir olduğuna ve Mahkeme'nin davayı esasen inceleme niyetine işaret ettiğini belirtti.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Altı haber kaynağının tamamı Ukraynalı; haberler davaları "işkence ve yasa dışı gözaltı" olarak çerçeveleyerek duygusal bir dil kullanıyor. Yayınlar, başvuruları Oschadbank'ın adıyla ilişkilendirip AİHM kaydını iddiaların savunulabilirliğine dair olumlu bir usul kilometre taşı olarak öne çıkarıyor. Bazı manşetler, Viktor Orbán'ın olası kişisel rolünü ve FT'nin soruşturmayı Orbán'a resmi suç isnadının yöneltilebileceği ilk ceza davası olarak tanımlayan çerçevesini ön plana çıkarıyor. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sibiga'nın "Macaristan rehin aldı ve parayı çaldı" ifadesi birçok yayında doğrudan alıntılanıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar, Viktor Orbán'ın Oschadbank inkassatörlerinin gözaltını kişisel olarak emredip emretmediği konusunda farklılaşıyor. Macar medyasındaki Telex soruşturması da dâhil olmak üzere çok sayıda haber ve Financial Times, Orbán'ın emri kişisel olarak verdiğini ve bunun Ukrayna'nın Druzhba boru hattı üzerinden petrol akışını sekteye uğratmasına bir misilleme olduğunu ileri süren kaynaklara dayanıyor. Macar Başsavcılığı ise Orbán'ın kişisel emri verdiği iddiasını reddetti.
Arka plan
5–6 Mart 2026 gecesi Budapeşte'de Macar makamları, Viyana'daki Raiffeisen bankasının Ukrayna'nın devlete ait Oschadbank'ına gönderdiği yaklaşık 40 milyon ABD doları, 35 milyon avro ve 9 kilogram altın taşıyan iki zırhlı araçtaki yedi Oschadbank çalışını gözaltına aldı. Macar vergi ve gümrük idaresi, paranın aklanması şüphesiyle operasyona "Ukrayna Altın Konvoyu" adını verdi. Çalışanların tamamı 6 Mart akşamı serbest bırakıldı; araçlar 12 Mart'ta nakit ve değerli madenler olmadan iade edildi. Viktor Orbán'ın Fidesz partisinin seçimleri kaybetmesinin ardından Macaristan, el konulan nakit ve altını 6 Mayıs'ta Oschadbank'a iade etti. Telex de dâhil olmak üzere Macar medya araştırmaları, gözaltının Orbán'ın kişisel kararı olduğunu ve bunun Ukrayna'nın Druzhba boru hattı üzerinden petrol akışını sekteye uğratmasına bir misilleme niteliği taşıdığını öne sürdü; Macar Başsavcılığı bu versiyonu reddetti. Macar vergi ve gümrük idaresi 19 Ağustos'ta olayla ilgili ceza soruşturmasını suç unsuru bulunmadığı gerekçesiyle kapattı. Haziran ayında Macar Başbakan Péter Magyar, gözaltı ve el koyma olayına ilişkin bir soruşturma başlatılacağını açıkladı; Orbán döneminden eski hükümet üyelerinin olayla bağlantılı olarak gözaltına alındığı bildirildi.