ABD Temsilciler Meclisi, Rusya ve İran'a yaptırım tasarısını onayladı
ABD Temsilciler Meclisi, geçen ay Senato'nun onayladığı Lindsey O. Graham Rusya ve İran'a Yaptırım Yasası 2026'yı 262'ye karşı 159 oyla kabul etti. Yasa, ABD başkanına Rus petrol ve gazının en büyük beş alıcısı arasında yer alan ve bu alımları sürdüren ülkelere yüzde 100'e kadar gümrük vergisi uygulama yetkisi veriyor; ayrıca Rusya'nın üst düzey yetkilileri, oligarklar, bankacılık ve enerji şirketleri ve gölge filosuna, İran'a yönelik yaptırımları da genişletiyor. Tasarı, Temmuz ayında hayatını kaybeden Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham'ın adını taşıyor ve Beyaz Sarak, Başkan Donald Trump'ın tasarıyı önümüzdeki günlerde imzalayacağını doğruladı.
Öne çıkanlar
- ABD Temsilciler Meclisi, Lindsey O. Graham Rusya ve İran'a Yaptırım Yasası 2026'yı 16 Eylül'de 262'ye karşı 159 oyla onayladı.
- Senato, tasarıyı Ağustos'ta (son oylama 7 Ağustos) 86'ya karşı 11 oyla kabul etmişti.
- Yasa, ABD başkanına Rus petrol veya gazının en büyük beş alıcısı arasında olmaya devam eden ülkelere yüzde 100'e kadar gümrük vergisi uygulama yetkisi veriyor.
- Yaptırımlar Rusya'nın üst düzey yetkililerini, oligarkları, ailelerini, bankacılık ve enerji şirketlerini ve gölge filosunu hedef alıyor; İran yaptırımları da genişletiliyor.
- Yasa, Temmuz'da hayatını kaybeden Senatör Lindsey Graham'ın adını taşıyor; eş sponsor Demokrat Senatör Richard Blumenthal'dı.
- Beyaz Sarak, Başkan Trump'ın tasarıyı önümüzdeki günlerde imzalayacağını doğruladı; Wall Street Journal imzanın Cuma günü gelebileceğini bildirdi.
- Çin, Hindistan, Almanya, Rusya ve Macaristan tasarıya farklı tepkiler verdi; Ukrayna tasarıyı memnuniyetle karşıladı.
Neden önemli
Yasa, ABD'nin Rusya'nın savaşı finanse etme yeteneğini hedef alan en kapsamlı yaptırım paketlerinden biri olma özelliğini taşıyor: üst düzey Kremlin yetkilileri, oligarklar, bankalar, enerji şirketleri ve gölge filo doğrudan yaptırım altına alınırken, Rus petrol ve gazının en büyük beş alıcısına yüzde 100'e kadar gümrük vergisi uygulanabilir. Bu, Çin, Hindistan, Türkiye, Japonya, Slovakya ve Macaristan'ı potansiyel şekilde etkileyebilecek bir araç. Ukrayna açısından tasarı, 2024'teki acil yardım paketinden bu yana süren yaklaşık iki yıllık ABD Kongre eylemsizliğini sona erdirdiği için sembolik bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Ne oldu
ABD Temsilciler Meclisi, 16 Eylül 2026'da (Kiev saatiyle 17 Eylül gecesi) Lindsey O. Graham Rusya ve İran'a Yaptırım Yasası 2026'yı 262'ye karşı 159 oyla onayladı. Senato tasarıyı daha önce Ağustos'ta 86'ya karşı 11 oyla kabul etmişti. Tasarı, Temmuz 2026'da hayatını kaybeden Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham'ın anısına adlandırıldı; Graham tasarıyı Demokrat Senatör Richard Blumenthal ile birlikte kaleme almıştı. Yasa, ABD başkanına Rus petrol veya gazının en büyük beş alıcısı arasında yer alan ve bu alımları sürdüren ülkelere yüzde 100'e kadar gümrük vergisi uygulama yetkisi veriyor. Aynı zamanda Rusya'nın üst düzey yetkilileri, oligarklar, aileleri, bankacılık ve enerji şirketleri ile gölge filosuna yaptırım öngörüyor; İran'a yönelik mevcut yaptırımları da genişletiyor. Beyaz Sarak, Başkan Donald Trump'ın tasarıyı önümüzdeki günlerde imzalayacağını doğruladı; Wall Street Journal imzanın Cuma günü gelebileceğini bildirdi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha tasarıyı 'doğru yanıt' olarak nitelendirirken, Cumhurbaşkanlığı Yaptırım Politikası Komiseri Vladyslav Vlasiuk 'cehennem' yaptırımlar olarak tanımladı. Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov tasarıya 'düşmanca bir adım' dedi. Çin, Hindistan, Almanya ve Macaristan tasarıya farklı tepkiler verdi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna medyası, Temsilciler Meclisi'nin oybirliğine yakın desteğini ve tasarının Rusya'nın savaşı finanse etme kapasitesine yönelik kapsamını öne çıkararak bunu büyük bir diplomatik başarı olarak sundu. Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha tasarıyı Rusya'nın terörü durdurmama karşısında 'doğru yanıt' ve 'tavizsiz baskı' olarak tanımladı; yaptırım komiseri Vladyslav Vlasiuk 262 oyu memnuniyetle karşılayarak yaptırımların 'cehennem' niteliğini vurguladı. Ukrayna kaynakları aynı zamanda Ukrayna'nın Rus petrol rafineri altyapısına yönelik saldırılarının yaptırımları tamamlayıcı bir rol oynadığına dikkat çekti. Ancak Savunma Stratejileri Merkezi direktörü Oleksandr Khara gibi uzmanlar, Trump'ın zaten yeterli yürütme yetkisine sahip olduğunu ve yasanın kabul edilmesinin Rusya'ya karşı uygulanacağını garanti etmediğini belirterek temkinli bir ton da ekledi.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Ukraynalı yetkililer ve eski ABD'li diplomat Daniel Fried tasarıyı Rusya'yı savaşı sona erdirmeye zorlayabilecek güçlü bir araç olarak çerçevelerken, Kremlin sözcüsü Peskov bunu barış çabalarını zorlaştıran 'düşmanca bir adım' olarak nitelendirdi; Ukraynalı uzman Oleksandr Khara ise Trump'ın yasayı fiilen uygulama garantisi olmadığı uyarısında bulundu. ABD iç siyasetinde Temsilciler Meclisi azınlık lideri Hakeem Jeffries ve Demokrat Gregory Meeks tasarıya karşı çıkarak Beyaz Saray'a fazla gümrük vergisi yetkisi verdiğini ve boşluklar içerdiğini savunurken, 58 Demokrat milletvekili Jeffries'in pozisyonundan ayrılarak lehte oy kullandı. Üçüncü ülkelerin tepkileri de keskin şekilde farklılaştı: Çin yaptırımları 'kabul edilemez' ekstra yargı yetkisi olarak kınadı, Hindistan ikili ilişkilere olası zarar konusunda uyardı, Macaristan muafiyet talep etti, Almanya ise tasarıyı Rusya'ya net bir sinyal olarak memnuniyetle karşıladı.
Arka plan
Tasarının gümrük vergisi mekanizması (Bölüm 113) Rus petrol ve gazının en büyük beş ithalatçısıyla sınırlı; ülkelerin ithalatı azaltması veya durdurması halinde tarife oranlarının ayarlanmasına izin veren maddeler içeriyor. Nisan 2025'te Senato'da sunulan önceki versiyon yüzde 500 tarife öngörüyordu; kabul edilen nihai versiyonda üst sınır yüzde 100 olarak belirlendi. AB üye ülkeleri zaten 2027 sonuna kadar Rus petrol ve gazı alımlarını durdurmakla yükümlü. Çin-Rusya ikili ticareti 2024'te 240 milyar doları aştı; işlemlerin çoğu ulusal para birimleriyle yapıldı ve Pekin, Moskova'nın Batı yaptırımlarının etkilerini hafifletmesine yardımcı oldu. Hindistan, dünyanın üçüncü büyük petrol ithalatçısı ve Rus ham petrolünün en büyük alıcılarından biri konumunda.