Trump, 'Graham Yasası' kapsamındaki Rusya yaptırımlarını ve tarifelerini askıya alan kararnameyi imzaladı
ABD Başkanı Donald Trump, 16 Ekim 2026'da Senato'nun 17 Eylül'de kabul ettiği ve kendisinin 19 Eylül'de imzaladığı 'Graham Yasası' (Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026) kapsamındaki yaptırım, kısıtlama ve tarifelerin uygulanmasını askıya alan bir yürütme emri imzaladı. Kararname, yasanın kendisine tanıdığı muafiyet hükmünü (Madde 115) kullanıyor ve muafiyetin ABD'nin ulusal çıkarına olduğunu Kongre'ye yazılı olarak bildiriyor. Yasa, yürürlüğe girmesi için öngörülen 30 günlük son tarihten (18 Ekim 2026) iki gün önce askıya alındı.
Öne çıkanlar
- Trump, 'Graham Yasası' kapsamındaki yaptırım, kısıtlama ve tarifelerin uygulanmasını askıya alan yürütme emrini 16 Ekim 2026'da imzaladı.
- Kararname yasanın 115. maddesindeki muafiyet hükmünü kullanıyor ve Trump muafiyetin ABD'nin ulusal çıkarına olduğunu Kongre'ye yazılı olarak teyit etti.
- Kararname, yasanın öngördüğü tarifeleri resmen tesis ediyor ancak uygulanmasını askıya alıyor; Trump bunları istediği zaman yürürlüğe koyabilir.
- Graham Yasası, Rus petrolünün veya gazının en büyük beş ithalatçısından gelen tüm mallara yüzde 100, Rus enerji ithalatına ise yüzde 500 tarife öngörüyordu.
- 30 günlük uygulama son tarihi 18 Ekim 2026'da dolacaktı; yasa 17 Eylül 2026'da Kongre'den geçmiş, 19 Eylül 2026'da Trump tarafından imzalanmıştı.
- Bloomberg'e göre Trump, 3 Kasım ara ara seçimleri öncesinde ABD'de rekor seviyedeki dizel fiyatlarını düşürme çabalarını zorlaştırdığı için tarifelerden vazgeçti.
- Trump'ın kararı 12 senatörden ve her iki partiden 22 milletvekilinden gelen, yasanın tam olarak uygulanması yönündeki çağrıların ardından geldi.
Neden önemli
Trump, yasanın yürürlüğe girmesine saatler kala, Rusya'yı ve en büyük enerji müşterilerini hedef alan kapsamlı bir yaptırım paketini askıya aldı. Kararname, tarifeleri resmen tesis ederken onları etkin olmaktan çıkarıyor; böylece Trump bunları ileride kendi inisiyatifiyle yürürlüğe koyma imkânını elinde tutuyor. Karar, 3 Kasım 2026 ara seçimleri öncesinde ABD'de rekor seviyeye ulaşan dizel fiyatlarına ilişkin yurt içi siyasi kaygılara bağlandı. Hem 12 senatörden hem de her iki partiden 22 milletvekiline kadar çift partili bir Kongre tepkisi geldi. Aynı zamanda bu adım, ABD'nin Ukrayna'ya yönelik desteğinde olası bir zayıflama, Trump'ın Zelenskyy ile ilişkilerindeki bozulma ve Washington'un Rusya'nın petrol tesislerine yönelik Ukrayna saldırılarını durdurmaya zorlamasıyla aynı döneme denk geldi.
Ne oldu
ABD Başkanı Donald Trump, 16 Ekim 2026'da 'Graham Yasası' (H.R. 5334, Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026) kapsamındaki yaptırım, kısıtlama ve tarifelerin uygulanmasını askıya alan bir yürütme emri imzaladı. Kararname, yasanın 115. maddesindeki muafiyet hükmünü kullanıyor; Trump, muafiyetin ABD'nin ulusal çıkarına olduğunu Kongre'ye yazılı olarak teyit etti ve kararın gerekçesini açıklayan bir rapor sundu. Kararname, yasanın öngördüğü tarifeleri resmen tesis ederken uygulanmasını askıya alıyor; böylece Trump bunları istediği zaman yürürlüğe koyabilir. Askıya alma, Trump veya üst düzey yönetim yetkilileri 'ilave tedbirlerin alınmasının uygun olduğuna' karar verene kadar yürürlükte kalacak. Kararname, yasanın uygulanması için öngörülen 30 günlük son tarih olan 18 Ekim 2026'dan iki gün önce yayımlandı. Yasa, Rus petrolünün veya gazının en büyük beş ithalatçısından gelen tüm mallara yüzde 100 tarife, tüm Rus enerji ithalatına ise yüzde 500 tarife öngörüyordu. Kararname, daha önce ABD'nin diğer yürütme emirleri kapsamında Rusya'ya uygulanan yaptırımları iptal etmiyor.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukraynalı kaynaklar yürütme emrini, Trump'ın sadece haftalar önce bizzat imzaladığı bir yaptırım yasasından siyasi olarak geri adım atılması olarak çerçeveliyor. Haberler, 18 Ekim 2026 uygulama son tarihine göre zamanlamayı ve Trump'ın yasanın kendi muafiyet hükmünü kullanarak yeni kodifiye edilen tedbirleri askıya aldığını öne çıkarıyor. Çift partili Kongre tepkisi, Rus dizeliyle ilgili anlaşmayı 'Ukrayna halkının ihaneti' olarak nitelendiren 12 senatörün mektubu ve her iki partiden 22 milletvekilinin çağrısıyla özellikle vurgulanıyor. Ukraynalı yayınlar ayrıca kararın, Trump'ın Zelenskyy ile ilişkilerinin bozulması, Beyaz Saray'ın Ukrayna'ya Rus petrol tesislerine yönelik saldırıları durdurma baskısı ve ABD'nin Ukrayna'yı destekleme konusunda olası bir geri çekilmesiyle aynı zamana denk geldiğini belirtiyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar, muafiyetin tam olarak kapsamı konusunda farklılık gösteriyor: çoğu, bunu 'Graham Yasası'nın öngördüğü yaptırım, kısıtlama ve tarifelerin askıya alınması olarak tanımlarken, bazı başlık ve özetler yalnızca tarifelerin (özellikle yasanın 112. ve 113. maddelerinin) iptaline odaklanıyor. Yüzde 100 tarife hükmünün kaç ülkeyi kapsadığına ilişkin de çelişkili bilgiler var: bir versiyon yasanın Rus petrolünün en büyük beş alıcısını hedef aldığını söylerken, diğeri Rus petrolü veya gazının en büyük beş ithalatçısıyla birlikte yaptırımların etrafından dolaşmasını bilerek kolaylaştıran beş ülkeyi daha kapsadığını belirtiyor. Ek olarak, OFAC'ın 135 numaralı Genel Lisansı'nın 9 Ekim 2026'da mı yoksa 9 Ekim 2025'te mi yayımlandığı konusunda da kaynaklar arasında görüş ayrılığı bulunuyor.
Arka plan
'Graham Yasası' (H.R. 5334), Senatörler Lindsey Graham ve Richard Blumenthal tarafından başlatıldı ve Nisan 2025'te Senato'ya kaydedildi. Kongre yasayı 17 Eylül 2026'da kabul etti ve Trump 19 Eylül 2026'da imzaladı; ilk 30 günlük uygulama son tarihi 18 Ekim 2026 olarak belirlendi. Yasa, Rus petrolü veya gazının en büyük beş ithalatçısından gelen mallara yüzde 100 tarife, ABD'ye Rus enerji ithalatına yüzde 500 tarife ve Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşını destekleyen Rus tüzel kişiler, oligarklar, bankalar, 'gölç filo' gemileri ve yabancı kişilere yönelik yaptırımlar öngörüyordu. Senatör Lindsey Graham, 10 Temmuz 2026'da Kiev'deki bir basın toplantısında yasanın güncellenmiş bir versiyonu üzerine Beyaz Saray ile anlaşmaya varıldığını açıklamasından kısa süre sonra, 11 Temmuz 2026'da hayatını kaybetti. Graham'ın ölümünün ardından 14 Temmuz 2026'da yasanın biraz yumuşatılmış bir versiyonu sunuldu. 9 Ekim 2026'da ABD Hazine Bakanlığı'nın OFAC birimi, Rus dizeliyle ilgili işlemleri izin veren 135 numaralı Genel Lisansı yayımladı ve Trump, Rus dizelinin dünya pazarlarına arz edilmesini öngören bir anlaşma duyurdu. 14 Ekim 2026'da 12 senatörden oluşan çift partili bir grup, Trump'a dizel anlaşmasını 'Ukrayna halkının ihaneti' olarak nitelendiren bir mektup gönderdi ve Graham Yasası'nın tam olarak uygulanmasını talep etti. Her iki partiden 22 milletvekili de yasanın tam olarak uygulanması yönünde ayrı bir çağrıda bulundu. Kararname, 16 Ekim 2026 tarihli ve aynı gün Beyaz Saray web sitesinde yayımlandı. Askıya alma, Trump veya Senato Dış İlişkiler Komitesi'nin üst düzey yöneticileri ilave tedbirlerin gerekli olduğuna karar verene kadar yürürlükte kalacak.