AB, dört aday ülke için 'yol haritası' hazırlığında: Karadağ, Ukrayna, Moldova ve Arnavutluk
Avrupa Birliği, üyelik sürecinde en ileri düzeyde gördüğü dört ülke — Karadağ, Ukrayna, Moldova ve Arnavutluk — için her birinin üyeliğe kadar atacağı adımları, müzakere kümelerinin tamamlanmasına yönelik yaklaşık takvimleri ve mevcut AB üyelerinin yükümlülüklerini belirleyen bireysel yol haritaları üzerinde çalışıyor. Politico'nun iki üst düzey AB yetkilisine dayandırdığı habere göre, plan yürürlüğe girerse bu ülkelere reformları sürdürdükleri takdirde kabul edileceklerine dair ilk kez açık bir güvence verilecek. Girişim, 6 Ekim'de yetkililere sunulması planlanan ayrı bir "genişleme öncesi" politika incelemesiyle paralel ilerliyor.
Öne çıkanlar
- AB, Karadağ, Ukrayna, Moldova ve Arnavutluk için bireysel üyelik yol haritaları hazırlıyor.
- Plan, söz konusu dört ülkeye reformları sürdürmeleri halinde kabul edileceklerine dair ilk kez açık bir güvence verecek.
- Yol haritaları, müzakere kümelerinin tamamlanmasına yönelik yaklaşık tarihler içerecek.
- Belge, sürecin ilerlemesi için onay vermesi gereken mevcut AB üyeleri için de yükümlülükler öngörecek.
- Kosova, Kuzey Makedonya ve Bosna-Hersek bu aşamada yol haritasına dahil edilmedi; Gürcistan, Türkiye ve Sırbistan'ın başvuruları demokratik gerileme endişeleriyle dondurulmuş durumda.
- Genişleme öncesi politika incelemesi von der Leyen'in yakın danışmanı Alexandre Adam tarafından yürütülüyor ve 6 Ekim'de sunulacak.
- Von der Leyen, Eylül başındaki Birlik Durumu konuşmasında 'en çok ilerleme kaydeden' adaylara yönelik hedefli destek sözü vermişti.
Neden önemli
Yol haritaları, aday ülkelere ilk kez açık bir katılım güvencesi vererek, çoğu yıllarca süren belirsiz müzakere süreçlerinin yerine somut, takvime bağlanmış bir ilerleme ölçüsü koyuyor. Rusya, Çin ve ABD ile yaşanan gerilimler AB'yi bölgesindeki demokratik ortaklara daha hızlı yaklaşmaya ittiğinden, genişleme stratejik bir araç olarak öne çıkıyor. Aynı anda önerilen 'kademeli entegrasyon' mekanizması, uzun üyelik sürecinde adayların motivasyonunu ekonomik ödüllerle korumayı hedefliyor; AB'nin iç işleyişine yönelik önerilen güvenceler ise birliğin gelecekteki genişlemeyi nasıl absorbe edeceğini şekillendirebilir.
Ne oldu
Avrupa Birliği, üyelik yolunda en ileri düzeyde gördüğü dört ülke için bireysel 'yol haritaları' hazırlıyor: Karadağ, Ukrayna, Moldova ve Arnavutluk. Politico'nun isimlerini açıklamayan iki üst düzey AB yetkilisine dayandırdığı plana göre, her bir yol haritası reform beklentilerini, müzakere kümelerinin tamamlanacağı yaklaşık tarihleri ve sürecin devamı için onay vermesi gereken mevcut AB üye devletlerinin yükümlülüklerini ortaya koyacak. Bir AB Komisyonu sözcüsü, yeni belgenin 'en çok ilerleme kaydeden' adayların gerekli reformları tamamlamasına yardımcı olacak net bir öncelikler, takvim ve sonuçlar listesi içereceğini doğruladı.
Yol haritası girişimi, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen'in yakın danışmanı Alexandre Adam tarafından yürütülen ve 6 Ekim'de yetkililere sunulması planlanan ayrı bir 'genişleme öncesi' politika incelemesiyle eş zamanlı ilerliyor. Bu inceleme, adaylara ekonomik yararlar ve ortak projelere erişim gibi 'kademeli entegrasyon' ödülleri sunulmasını ve von der Leyen ile Genişlemeden Sorumlu Komiser Marta Kos'un, yeni üyelerin kilit politika alanlarını baltalamasını veya taahhütlerinden caymasını engelleyecek iç mekanizma değişiklikleri önermesini öngörüyor. Kos daha önce süreç için dört değişiklik yönü açıklamıştı: bloğun iç reformları, güçlendirilmiş demokratik güvenceler, kademeli entegrasyon ve geçiş tedbirleri.
Süreçte daha az ilerlemiş adaylar — Kosova, Kuzey Makedonya ve Bosna-Hersek — bu aşamada yol haritası almayacak. Gürcistan, Türkiye ve Sırbistan'ın başvuruları ise demokratik ve yargısal standartlardaki gerileme endişesi nedeniyle fiilen dondurulmuş durumda. Komisyon daha önce Politico'ya, Arnavutluk için müzakerelerin 2027 sonuna kadar tamamlanmasını hedefleyen bir yol haritası planladığını söylemişti. Yetkililer, AB'nin ABD ile yaşanan gerilimler, Çin'in düşmanca eylemleri ve Rusya'nın tehditleri karşısında bölgesindeki demokratik ortaklara yöneldiğini belirtiyor.
Arka plan
Ukrayna ve Moldova, müzakere sürecinin ilk kümesi olan 'Temeller'i 15 Haziran'da resmen açtı; Ukrayna'nın dış ilişkileri kapsayan altıncı kümesi ise 14 Temmuz'da açıldı. Macaristan, 17 ve 22 Temmuz'daki COELA toplantılarında Ukrayna ve Moldova için ikinci ve üçüncü kümelerin açılmasını engelledi; çalışma grubunun yaz tatilinden sonra kaldığı yerden devam etmesi öngörülüyordu. Von der Leyen, Eylül başındaki Birlik Durumu konuşmasında en hazır adaylara yönelik hızlandırılmış destek sinyali verdi. Genişleme konusunun ayrıca 15-16 Ekim Brüksel zirvesinde liderlerin gündeminde olması bekleniyor. Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, Varşova'nın müzakere kümelerini engellemeyeceği taahhüdünde bulunurken, Başbakan Serhiy Koretsky, Ukrayna'nın Avrupa entegrasyonu yolundan sapmayacağını söyledi.