AB Komisyonu üye ülkelerin vetosunu aşmak için reform paketi hazırlıyor
Avrupa Komisyonu, AB'nin 30'dan fazla üyeye genişlemesine hazırlanmak amacıyla karar alma mekanizmasını değiştirecek bir reform paketi sunmaya hazırlanıyor. Paket, üyelik müzakerelerinin birçok aşamasında oybirliği şartını kaldırmayı ve yerine nitelikli çoğunluk oylamasını getirmeyi öneriyor. Reformun kabul edilmesi 27 üye ülkenin oybirliğini gerektiriyor; paketin Ukrayna dahil aday ülkelerin üyelik sürecini hızlandırabileceği belirtiliyor.
Öne çıkanlar
- Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen planı önümüzdeki hafta sunacak.
- Reform, 27 üye ülke arasındaki oybirliği şartını üyelik sürecinin birçok ara aşamasında kaldırmayı öneriyor; giriş ve üyelik onayı oybirliğiyle kalmaya devam edecek.
- Lisansbon Antlaşması'nda değişiklik yapılması öngörülmüyor.
- Nitelikli çoğunluk oylaması yaptırımlar, insan hakları, savunma ve güvenlik ile vergiden kaçınma gibi alanlara genişletilecek.
- Veto hakkını kaybetmek istemeyen ülkeler için 'acil fren' mekanizması öngörülüyor; 'hayati ulusal çıkarların' tehlikede olduğu durumlarda devreye girecek.
- Yeni üyeler 10 yılı aşan bir deneme sürecinden geçecek ve üyelik öncesinde Avrupa Savcılık Ofisi'ne katılacak.
- Ukrayna, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk için üyelik süreci hızlanabilir; Moldova ve Ukrayna tüm müzakere fasıllarını açmaya hazır görülüyor.
Neden önemli
Tek bir AB üyesinin aday ülkelerin üyelik sürecini ara aşamalarda bloke etmesini engelleyecek reform, Ukrayna'nın AB üyeliği yolunu doğrudan etkileyebilir. Paket, bir on yıldır AB'nin iç işleyişindeki en büyük değişiklik olarak niteleniyor. Yaptırımlar, insan hakları, savunma ve güvenlik ile vergiden kaçınma gibi politika alanlarında nitelikli çoğunluk oylamasını genişletmeyi öngörüyor. Ancak reformun kendisinin kabul edilmesi tüm 27 üye ülkenin oybirliğini gerektiriyor; plânın birçok mevcut üye ülkeden muhalefetle karşılaşması bekleniyor.
Ne oldu
Avrupa Komisyonu, AB'nin karar alma mekanizmasını üye ülkelerin ulusal vetolarını aşacak şekilde reforme etmek üzere bir paket hazırlıyor. Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, Lizbon Antlaşması'nda değişiklik yapılmadan AB'yi 30'dan fazla üyeye genişletmeye hazırlık planını önümüzdeki hafta sunacak.
Taslak belgeler, "geçiş hükümleri" (passerelle clauses) kullanılarak 27 üye ülke arasındaki oybirliği şartının aday ülkenin üyelik sürecinin birçok ara aşamasında kaldırılmasını öneriyor; üyelik sürecinin başlangıcı ve son onayı oybirliğiyle kalmaya devam edecek. Nitelikli çoğunluk oylaması yaptırımlar, insan hakları, savunma ve güvenlik ile vergiden kaçınma gibi daha geniş bir politika alanına uygulanacak.
Reformun kabul edilmesi tüm 27 üye ülkenin oybirliğini gerektiriyor. Veto hakkını kaybetmek istemeyen ülkelere "acil fren" mekanizması öneriliyor: bir hükümet, "hayati ulusal çıkarların" tehlikede olduğunu düşünürse bu frene başvurabilecek. Yeni üyeler 10 yılı aşan deneme sürecinden geçecek, üyelik öncesinde Avrupa Savcılık Ofisi'ne katılacak ve AB'nin kalan kararlarını bloke etmemeyi hukuki bağlayıcılıkta taahhüt edecek. Demokratik ve yargısal standartlardan sapmaları halinde Konsey'deki oy hakları askıya alınabilecek ve "kurumsal" ile "mali" çekince yoluyla para cezası uygulanabilecek.
Komisyon, Moldova ile birlikte Ukrayna'nın tüm müzakere fasıllarını açmaya hazır olduğunu değerlendiriyor; ancak sürecin temposu AB Konseyi dönem başkanlığına ve üye ülkelere bağlı olmaya devam ediyor. Ukrayna, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk için üyelik süreci hızlanabilir. Karadağ, Ukrayna, Moldova ve Arnavutluk üyelik yol haritası alacak; Kuzey Makedonya, Kosova, Bosna-Hersek, Sırbistan ve Türkiye'nin süreci ise uzamış durumda.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Sağlanan tüm kaynaklar Ukrayna dilli medya kuruluşları olup haberi Ukrayna'nın AB üyelik sürecine etkisi üzerinden aktarıyor. Ukrayna dilli yayınlar, mevcut üyeler için öngörülen "acil fren" gibi güvenceler hakkında ek bilgiler sunuyor. 2013 sonrasındaki genişleme dondurmasına, Komisyon'un Moldova ile Ukrayna'nın tüm müzakere fasıllarını açmaya hazır olduğu değerlendirmesine ve genişlemeden sorumlu komiser Marta Kos'un açıklamalarına dikkat çekiyor. Ayrıca adaylara araştırma programlarına erişim ve yarı iletkenler, kuantum, biyoteknoloji ve uzay gibi alanlarda işbirliğini kapsayan kademeli tek pazar entegrasyonu önerisini vurguluyor. Bir Ukrayna dilli kaynak, reform sürecinin daha önce Fransa Cumhurbaşkanlığı'nda görev yapmış Komisyon başkanlığı başdanışmanı tarafından yürütüldüğünü belirtiyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Ukrayna dilli kaynaklar nitelikli çoğunluk eşiğini farklı tanımlıyor: ZN.UA "15 devlet ve nüfusun en az yüzde 65'i"ni kullanırken, diğer kaynaklar "15 ülke ve blok nüfusunun üçte ikisi" ifadesini tercih ediyor.
Arka plan
AB, 2013'te Hırvatistan'ın katılmasından bu yana yeni üye almadı. Haziran ayında Almanya, Fransa ve üç ülkenin yeni üyelerin oy haklarını geçici olarak kısıtlamayı önerdiği bildirilmişti. Komisyon, genişlemenin AB politikalarını nasıl etkileyeceğine ilişkin daha kapsamlı değerlendirmesini 6 Ekim'e erteledi. Ukrayna, Karadağ, Moldova ve Arnavutluk üyelik yol haritası alacak; Kuzey Makedonya, Kosova, Bosna-Hersek, Sırbistan ve Türkiye'nin üyelik süreci uzamış durumda. Paket ayrıca yeni üyelerin 10 yılı aşan bir deneme sürecinden geçmesini ve üyelik öncesinde Avrupa Savcılık Ofisi'ne katılmasını öngörüyor.