Bulgaristan'da cumhurbaşkanlığı seçimi: Yotova öne çıkıyor, Radev'in gölgesinde
Bulgaristan'da cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turu 25 Ekim'de yapılacak. Geçici cumhurba sıfatıyla görevde olan İlyana Yotova, eski pro-Ukrayna yanlısı başbakan Andrey Gyurov ile karşılaşacak; anketler Yotova'yı açık farkla önde gösteriyor. Seçim, Başbakan Rumen Radev'in giderek artan gücü ve Bulgaristan'ın Ukrayna ile ilgili AB yaptırımlarına karşı tutumu açısından kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor.
Öne çıkanlar
- Seçimin ilk turu 25 Ekim'de
- İlyana Yotova, Rumen Radev'in eski yardımcısı, şu an geçici cumhurbaşkanı olarak görev yapıyor; yarışta Kiril Vilchev ile birlikte
- Andrey Gyurov, eski pro-Ukrayna başbakanı, Georgi Kandev ile aday
- Son anketlerde Yotova-Vilchev yüzde 44-47, Gyurov-Kandev yüzde 24-26 aralığında
- Alfa Research'e göre seçmenlerin yaklaşık yüzde 30'u sandık başında oyunu değiştirebilir
- Rumen Radev başbakan olarak görev yapıyor; nisan ayındaki seçimlerde yeni kurduğu 'Progressive Bulgaria' 240 sandalyeden 131'ini kazandı
- Yotova'nın kazanması halinde Radev'in AB yaptırım paketlerini bloke etme yetisi güçlenir, Sofya'nın AB ve NATO dayanışmasını sorgulayan açıklamaları artabilir
Neden önemli
Bu seçim, Rumen Radev'in cumhurbaşkanlığından başbakanlığa geçerek yasama, yürütme ve destekçilerinin kontrolündeki meclis aracılığıyla elinde topladığı benzeri görülmemiş güç yoğunlaşması döneminde yapılıyor. Kaynaklarda Yotova, 'pro-Rus' ve 'Kremlin'e neredeyse müttefik' bir figür olarak tanımlanıyor; Radev hükümeti Patrik Kirill ve eski Lukoil başkanı Vagit Alekperov'a yönelik yaptırımların çıkarılmasında etkili oldu. Yotova'nın kazanması, Bulgaristan'ın AB yaptırım politikasında daha fazla direniş ve Ukrayna'yı destekleyen 'coalition of the willing' mekanizmasına mesafeli bir tutum anlamına gelecek. Gyurov'nun kazanması durumundaysa, Bulgar dış politikasının Rusya yanlısı seyri büyük ölçüde değişmese de, Radev'in otoriteryan eğilimlerini dizginleyebilecek pro-Batı bir denge unsuru ortaya çıkabilir.
Ne oldu
Bulgaristan'da cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turu 25 Ekim'de düzenlenecek. Geçici cumhurbaşkanı İlyana Yotova, eski pro-Ukrayna başbakanı Andrey Gyurov'un karşısında yarışıyor. Yotova, Başbakan Radev'in eski yardımcısı olarak onunla yakın ilişkiye sahip; yarışta Kiril Vilchev ile birlikte aday. Gyurov ise Georgi Kandev ile birlikte yarışıyor. Son sosyolojik anketler Yotova-Vilchev listesini yüzde 44-47, Gyurov-Kandev listesini yüzde 24-26 aralığında gösteriyor; Alfa Research, seçmenlerin yaklaşık yüzde 30'unun oyunu sandık başında değiştirebileceğini tahmin ediyor. Radev, nisan ayındaki erken parlamento seçimlerinin ardından yeni kurduğu 'Progressive Bulgaria' hareketiyle 240 sandalyeden 131'ini kazanarak başbakan olmuş, GERB, DPS ve PP-DB gibi eski siyasi aktörlerin kontrolü kaybetmesine yol açmıştı. Radev hükümeti, Patrik Kirill ve Vagit Alekperov'a yönelik AB yaptırımlarını zararlı bularak tüm yaptırım paketini veto tehdidiyle engelledi; bu tutum, kaynaklarda iktidarını kaybeden eski Macaristan Başbakanı Viktor Orbán'ın oynadığı rolün Bulgaristan tarafından devralınması olarak niteleniyor. 14 Temmuz'da Radev 'coalition of the willing'a katılmayı reddederken, ertesi gün Bulgaristan dışişleri bakanı Ukrayna-Güneydoğu Avrupa formatındaki zirvede ilgili ortak bildiriyi imzaladı; ancak Radev bakanın Kiev'de bir şey imzalamadığını ileri sürdü. Eylül ayında New York'ta benzer bir olay yaşandı: AB dış politika şefi Kaja Kallas Bulgaristan'ın Ukrayna'ya karşı dayanışma bildirisine katıldığını belirtirken, Yotova herhangi bir şey imzalamadığını söyledi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Her iki kaynak da analizlerini Ukrayna dış politikası açısından konumlandırıyor; makaleler, Ukrayna'nın 'Ukrainian Prism' Dış Politika Konseyi tarafından yazılmış. Yazarlar, Yotova ve Radev'i 'pro-Rus' ve 'Kremlin'e neredeyse müttefik' olarak nitelendirip seçimi Ukrayna'nın güvenliği ve AB yaptırım desteği üzerinden okuyorlar. Gyurov ise açıkça 'pro-Ukrayna' aday olarak sunuluyor; seçim, Sofya'nın Kiev'in çıkarlarına yakın mı yoksa uzak mı olacağına dair bir tercih olarak çerçeveleniyor.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Sentezde uluslararası perspektif ayrıca sunulmuyor.
Arka plan
Bulgaristan 2021'den bu yana sürekli siyasi çalkantı ve tekrarlanan erken seçimler içinde. 2026'da dönemin cumhurbaşkanı Rumen Radev, görev süresinin sonundan önce istifa edip yeni kurduğu 'Progressive Bulgaria' ile nisan ayındaki seçimlere girerek 240 sandalyeden 131'ini kazandı; bu, GERB, DPS ve PP-DB'nin siyasi kontrolü kaybettiği, tek parti çoğunluğuna dayalı yıllardır ilk istikrarlı hükümet dönemini başlattı. Radev hükümeti, Patrik Kirill ve eski Lukoil başkanı Vagit Alekperov'a yönelik AB yaptırımlarını zararlı bularak bu isimlerin paketten çıkarılmasına katkıda bulundu. Bulgaristan'da Rheinmetall'in barut ve mühimmat fabrikaları inşaatı, resmi gerekçeyle bütçe yetersizliği nedeniyle daraltıldı; savunma bakanlığı yazdan bu yana müttefiklerden MiG-29 ve Sovyet dönemi uçakları için yedek parça satın almaya çalışıyor ve Bulgar hava sahası savunmasının Ukrayna'nın ihtiyaçlarından öncelikli olduğunu açıkça belirtiyor. Radev, 14 Temmuz'da 'coalition of the willing'a katılmayı reddederken, Bulgaristan dışişleri bakanı ertesi gün ilgili ortak bildiriyi imzaladı; Radev daha sonra herhangi bir belgenin imzalanmadığını öne sürdü. Eylül ayında New York'ta Ukrayna ile dayanışma açıklamasına ilişkin benzer bir olay yaşandığı bildiriliyor.