Trump'ın Rusya yaptırımlarını gevşetmesiyle petrol fiyatları düştü, enerji ateşkesi ilan edildi
ABD Başkanı Donald Trump, 19 Ekim'de Rusya'ya yönelik yaptırım ve tarifelerin bir kısmını kaldırdı, Graham Yasası kapsamındaki bekleyen ek yaptırımları yürürlükten kaldıran bir kararname imzaladı ve Ukrayna ile Rusya arasında rafineri saldırılarını durduran bir enerji ateşkesi açıkladı. Brent ham petrol %1,80, WTI %1,14 geriledi. ABD Enerji Bakanı Chris Wright kararın Kremlin'e baskıyı artıracağını savunurken, Başkan Zelensky ve ABD'li senatörler bunun Putin'i cesaretlendireceğini ve ABD yasalarını ihlal edeceğini söyledi.
Öne çıkanlar
- 19 Ekim'de Brent %1,80 (1,98 dolar) düşüşle 107,88 dolar/varil, WTI %1,14 (1,16 dolar) düşüşle 100,25 dolar/varil oldu.
- Trump, bir önceki ay imzaladığı Graham Yasası kapsamındaki yaptırım ve tarifeleri kaldıran kararnameyi imzaladı; 16 Ekim'de de yürürlüğe girecek ek yaptırımları iptal etti.
- Trump, Ukrayna ve Rusya arasında 'şu andan itibaren' başlayan ve yalnızca petrol rafinerilerine yönelik saldırıları durduran bir enerji ateşkesi açıkladı.
- ABD Enerji Bakanı Chris Wright, yaptırımların gevşetilmesinin Rusya'yı çatışmayı yumuşatmaya motive edeceğini söyledi.
- Zelensky, kararın aylık yaklaşık 300–500 bin tonluk bir hacimle küresel tüketimin (aylık 120 milyon ton) çok altında olduğunu belirtti; Ukrayna'dan dizel tedarik anlaşması yapılmasını önerdi.
- Yedi ABD senatörü, Rus dizel ithalatına izin verilmesinin ABD yasasını ihlal ettiğini söyleyerek Trump'dan kararı geri almasını istedi.
- Trump yönetimi, Ukrayna Rusya'nın enerji tesislerini vurmaya devam ederse silah tedariki ve istihbarat paylaşımını durdurmayı gündeme getirdi.
Neden önemli
Graham Yasası kapsamındaki bekleyen yaptırımların geri çevrilmesi ve Rus dizel ithalatına izin verilmesi, savaş sırasında ABD'nin Rusya'ya yönelik politikasında önemli bir kırılma anlamına geliyor. Karar, hem petrol piyasasında (Brent ve WTI'da ani düşüş) hem de Ukrayna'ya askeri destek mekanizmasında somut sonuçlar doğurdu: silah tedarik ve istihbarat paylaşımı, Rusya'nın enerji tesislerine yönelik Ukrayna saldırılarının durdurulmasına bağlandı. Üstelik aynı politika, ABD yönetimi tarafından Kremlin'e ek baskı aracı, eleştirmenler tarafından ise Putin'in savaş makinesini fonlayacak bir taviz olarak sunuluyor.
Ne oldu
19 Ekim 2026'da ABD Başkanı Donald Trump, Rusya'ya yönelik bazı yaptırım ve tarifeleri kaldırarak bir yürütme emri imzaladı. Aynı süreçte bir ay önce imzaladığı Graham Yasası kapsamındaki ek yaptırımları iptal etti (bu adım 16 Ekim'de atılmıştı). Trump ayrıca Ukrayna ve Rusya arasında 'şu andan itibaren' başlayan ve yalnızca her iki taraftaki petrol rafinerilerine yönelik saldırıları durduran bir enerji ateşkesi açıkladı. Piyasa tepkisi hızlı oldu: Brent ham petrol 1,98 dolar (%1,80) düşerek 107,88 dolar/varile, WTI 1,16 dolar (%1,14) düşerek 100,25 dolar/varile geriledi; Brent, bir önceki cuma Mayıs 19'dan bu yana en yüksek seviyeden kapanmıştı. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, kararın Rusya'yı kendi enerji altyapısını korumak için çatışmayı yumuşatmaya zorlayacağını savundu. Buna karşılık Zelensky, söz konusu hacmin küresel tüketimle karşılaştırıldığında sınırlı olduğunu ve Ukrayna'dan dizel tedarik anlaşması yapılabileceğini söyledi. Yedi ABD senatörü, Rus dizel ithalatına izin verilmesinin 2022'de çıkarılan yasayı ihlal ettiğini belirterek kararın geri alınmasını istedi. Trump yönetimi ayrıca Ukrayna'nın Rus enerji tesislerine yönelik saldırılarını durdurmaması halinde silah tedarik sistemini ve istihbarat paylaşımını askıya alma tehdidinde bulundu.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar, Rusya'ya yönelik yaptırımların gevşetilmesinin Kremlin üzerindeki baskıyı artırıp artırmadığı konusunda anlaşmazlık içinde. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, kararın Rusya'yı kendi enerji altyapısını korumak için çatışmanın yoğunluğunu azaltmaya teşvik edeceğini, hatta bir enerji ateşkesi, savaşın sona ermesi veya düşmanlıkların ölçeklendirilmesi seçeneklerinden birini kabul etmeye zorlayacağını savunuyor. Zelensky ve diğer eleştirmenler ise bunun tersine, Rusya'ya yönelik fonları artırarak Putin'in 'savaş makinesini' cesaretlendireceğini öne sürüyor. Ayrı bir anlaşmazlık da kararın motivasyonu üzerine: Phillip Nova analisti Priyanka Sachdeva bunu ABD ara seçimleri öncesi petrol fiyatlarını dizginleme çabası olarak nitelendirirken, ABD yönetimi aynı adımı Moskova'ya yönelik bir baskı aracı olarak sunuyor.
Arka plan
ABD Kongresi, 2022'de Rus enerji kaynaklarının ithalatını yasaklayarak fonların Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşını finanse etmesini engellemeyi amaçlamıştı. Trump, bir önceki ay Moskova'ya baskıyı artırmak isteyen milletvekillerinin baskısıyla bu yaptırım yasasını imzalamış, ardından ek yaptırımları bekleyen takvime girmeden iptal etmişti. Fiyat artışlarının arka planında ayrıca İran'ın Basra Körfezi ülkelerindeki petrol tesislerine saldırıları ve Hürmüz Boğazı'ndaki tanker saldırıları yer alıyordu. Ukrayna'nın tam kapasite çalışmayan ve Rus saldırılarının tekrar tekrar hedefi olan tek bir rafinerisi varken, Rusya geniş bir rafineri ağına sahip.