ABD, Trump-Putin anlaşmasının ardından Rus dizel yaptırımlarını geçici olarak kaldırdı

Neden önemli

Bu karar, 2022'de kabul edilen ve yalnızca dar koşullarda kaldırılabilen Kongre'nin Rus enerji ithalatı yasağının fiilen tersine çevrilmesi anlamına geliyor. Zelenski'nin sert tepkisi, devam eden barış görüşmeleri sırasında ABD-Ukrayna ilişkilerinde yeni bir gerilime işaret ediyor. Üst düzey bir Ukraynalı yetkilinin rafineri saldırılarını sürdürme sözü, anlaşmanın sahada bir yumuşama yaratmayacağını gösteriyor. Hukuk uzmanları ve bazı milletvekilleri ise Hazine'nin lisansının federal yasayı geçersiz kılıp kılamayacağını sorguluyor; bu da anlaşmanın uygulanabilirliğini şüpheye düşürüyor.

Ne oldu

9 Ekim 2026'da ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı telefon görüşmesinin "son derece başarılı" geçtiğini ve milyonlarca ton Rus dizel yakıtının tedariki konusunda anlaştıklarını açıkladı. Aynı gün ABD Hazine Bakanlığı, Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) aracılığıyla 135 sayılı Genel Lisans'ı yayımlayarak Rus menşeli dizel yakıtın ABD'ye satışını, teslimatını, boşaltılmasını ve ithalatını 17 Nisan 2027'ye kadar izin verdi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Kviv'de bir ABD Kongre heyetiyle görüştükten sonra Axios'a yaptığı telefon röportajında kararı "adil olmayan ve dürüst olmayan" olarak nitelendirdi; bunu Putin için "doğum günü hediyesi"ne benzetti ve ABD'nin tutumunu "Rusya'nın işine yarayan apaçık bir zayıflık" ve "güçlü ortakların zayıf kararı" olarak tanımladı.

Financial Times'a konuşan üst düzey bir Ukraynalı yetkili, Kviv'in Rus rafinerilerine yönelik uzun menzilli drone saldırılarını sürdüreceğini söyledi. Putin'in yardımcısı Yuri Kuşakov'a göre Rus lider, görüşmede barış görüşmelerini reddetti ve Ukrayna teslim olana kadar askeri operasyonların devam edeceğini vurguladı.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Kaynaklardaki dört Ukraynalı yayın kuruluşunun tamamı, yaptırım kararını Putin'e yapılan bir taviz olarak çerçeveliyor. Hepsi Zelenski'nin sert ifadelerini ("zayıf karar", "Putin'e doğum günü hediyesi", "adil olmayan ve dürüst olmayan") öne çıkarıyor. Üst düzey Ukraynalı yetkilinin Kviv'in Rus rafinerilerini vurmaya devam edeceği yönündeki sözünü vurgulayarak anlaşmayı sahada etkisiz gösteriyorlar. Ayrıca ABD'li Demokratların ve bazı Cumhuriyetçilerin Trump'ı eleştirisini öne çıkararak kararın ABD siyasi sisteminde tartışmalı olduğunu ortaya koyuyorlar. Ukraynalı yayınlar Putin'in görüşmede barış görüşmelerini reddetmesine de dikkat çekerek, bu tavizin diplomatik bir ilerleme sağlamadığını vurguluyor.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Ukraynalı kaynaklar arasında iki temel tartışma noktası öne çıkıyor. İlk olarak, Hazine'nin 135 sayılı Genel Lisans'ın Nisan 2022'deki Kongre yasağını yasal olarak geçersiz kılıp kılamayacağı sorgulanıyor; yasağın ancak Rusya'nın Ukrayna'dan çekilmesi, NATO ülkelerini tehdit etmeyi bırakması ve Ukraynalıların kendi yönetimlerini seçme hakkını tanıması gibi koşullarla ve en erken 90 gün sonra kaldırılabileceği, hatta bu sürede Kongre'nin engelleyebileceği belirtiliyor. İkinci olarak, Rus dizelinin fiilen ABD pazarına ulaşıp ulaşamayacağı tartışılıyor: Eurasia Group analisti Gregory Brew, duyurulan hacmin ABD dizel üretiminin yüzde 2'sinden az olduğunu ve Ukrayna'nın rafinerilere yönelik saldırıları sürdüğü sürece Moskova'nın yakıt ihracatı yasağını kaldırmayacağını söylüyor; Trump ise anlaşmayı milyonlarca tonun hızla tedarik edilmesi olarak sunuyor.

Arka plan

Nisan 2022'de ABD Kongresi, Rus enerji kaynaklarının -dizel dahil- ithalatını yasakladı; Başkan'ın bu yasağı kaldırabilmesi için çok dar bir koşullar dizisi öngörüldü. Temmuz ayında Rusya dizel ihracatını tamamen yasakladı ve Rusya Başbakan Yardımcısı Alexander Novak, Rusya'nın yakıt ithal etmeye başladığını açıkladı; bu durum Moskova'nın söz verdiği hacimleri ne kadar hızlı sağlayabileceğini sorgulattı. 13 Eylül'de Trump, Ukrayna'ya Rus rafinerilerini vurmaktan kaçınma çağrısı yaptı ve bu saldırıları yakıt açığının nedeni olarak gösterdi. Trump, Lindsey Graham yaptırım yasasını Eylül'de imzaladı, ancak hükümlerinin çoğu 18 Ekim'de yürürlüğe giriyor ve yasa başkana istisna yapma hakkı tanıyor. Putin'in yardımcısı Yuri Kuşakov, görüşmede Putin'in barış görüşmelerini reddettiğini ve Ukrayna teslim olana kadar savaşa devam edileceğini söyledi.